US nakahimog war crimes, Iran nakahimog krimen batok sa katawhan — UN

Nakita sa UN fact-finding mission bahin sa Iran niadtong Huwebes nga adunay makatarunganong basehan aron motuo nga ang United States maoy responsable sa duha ka military strikes sa usa ka eskwelahan ug sports facility sa Iran niadtong Pebrero, ug nga ang maong mga pag-atake nahimong war crimes.

Gitino usab sa mission nga nakahimog krimen batok sa katawhan ang Iranian authorities atol sa ilang makamatay nga crackdown batok sa anti-government protests.

Gisusi sa bag-ong report sa Independent International Fact-Finding Mission on Iran, nga isumite sa UN Human Rights Council sa Geneva, ang mga lihok sa US atol sa gubat sa Iran nga nagsugod niadtong Pebrero ug ang tubag sa Iranian government sa kagubot sa tibuok nasod nga nagsugod sa ulahing bahin sa Disyembre.

Wala dayon motubag ang permanent missions sa Iran ug US sa Geneva sa mga hangyo sa Reuters alang sa komento.

Kaniadto nang gipahayag sa US officials nga ang military operations gihimo subay sa law of armed conflict, samtang kanunay nga gisalikway sa Iran ang mga alegasyon sa sistematikong paglapas sa human rights.

MINAB SCHOOL STRIKE

Matod sa UN experts, adunay makatarunganong basehan aron motuo nga ang US forces maoy responsable sa pag-atake sa Shajareh Tayyebeh Primary School sa siyudad sa Minab, diin kapin sa 150 ka tawo ang napatay, lakip ang mga 120 ka estudyante, sumala sa Iranian officials.

Gikonklusyon sa mission nga ang pag-atake walay klarong pag-ila tali sa military target ug mga sibilyan, nga nakapatay og mga sibilyan ug nakadaot sa civilian infrastructure, ug nahimong war crime ubos sa international law.

Sumala sa report, nagsalig ang US sa intelligence nga nagpakita nga adunay senior Iranian military commander sa maong lugar, apan wala niini igo nga napamatud-an ang impormasyon sa wala pa gilunsad ang strike. Matod sa mga imbestigador, ang kapakyasan sa pag-update sa targeting intelligence ug pagkumpirma nga military objective ang building dili lamang ordinaryong pagpabaya.

"Rather, the US directed the strikes at the building of the school while being aware of a substantial risk of striking a civilian object and acting recklessly as regards the possibility that this would happen."

Niadtong Hunyo, miingon si US President Donald Trump nga "nobody" purposefully attacked a girls' school in Iran in February, nga naghisgot sa usa ka imbestigasyon sa insidente. Unang gitaho sa Reuters nga ang initial internal U.S. military investigation nagpakita nga lagmit US forces ang responsable sa makamatay nga strike sa Minab sa southern Iran.

Gipalapdan na sa Pentagon ang imbestigasyon, apan wala pa kini magpagawas og preliminary findings.

Gipasabot sa UN experts nga klarong mailhan nga civilian object ang eskwelahan ug wala silay nakitang ebidensiya nga gigamit kini alang sa military purposes.

Parehong konklusyon ang nakuha sa experts bahin sa strike sa usa ka sports centre sa Lamerd. Sumala sa report, nadaot sa pag-atake ang duol nga residential buildings ug usa ka eskwelahan, ug 22 ka sibilyan ang namatay o nasamdan. Gikonklusyon niini nga walay klarong pag-ila tali sa military target ug mga sibilyan ang strike ug busa nahimong war crime.

Gipahayag sa US Central Command sa usa ka pahayag niadtong Marso nga wala maglunsad og bisan unsang strike ang US forces sa siyudad sa Lamerd niadtong adlawa.

MGA PAGLAPAS SA IRAN

Base sa imbestigasyon sa UN mission, naghimo ang Iranian authorities og kaylap ug sistematikong pag-atake batok sa mga sibilyan atol sa mga protesta nga miulbo sa ulahing bahin sa Disyembre sa miaging tuig. Lakip niini ang supak sa balaod nga pagpamatay, torture, arbitrary detention, enforced disappearances ug grabeng pagpugong sa freedom of expression.

Matod sa rights groups, apil ang mga tawo nga wala direktang nalambigit sa protesta sa mga napatay atol sa pinakadakong crackdown sukad nakakuha sa gahum ang Shi'ite Muslim clerics sa 1979 revolution. Gibasol sa Tehran ang "terrorists and rioters" nga giingong gisuportahan sa mga kontra sa gobyerno nga nagpuyo sa gawas sa nasod ug sa mga langyaw nga kaaway niini nga US ug Israel.

Gipahayag sa probe nga dili niini independente nga mapamatud-an ang death toll, apan nagtuo kini nga lagmit mas taas ang gidaghanon sa mga namatay ug nasamdan kaysa official figures nga 3,038 ka tawo ang napatay ug 25,000 ang nasamdan.

Sumala sa report, ang tubag sa gobyerno sa mga protesta — lakip ang kapintasan ug pagpamatay, pagputol sa internet ug paggamit sa death penalty — nagpakita og dakong pagsamot kumpara sa nangaging mga pamaagi sa pagpugong sa mga mosupak sa gobyerno.

-Ato ni Bai