Mga gubat sa Ukraine ug Middle East, dugayng makaapekto sa kalibotang negosyo — WTO

Magbilin og dugayng epekto sa dagan sa kalibotang pamatigayon ang mga kausaban sa geopolitics ug mga gubat sa Ukraine ug Middle East samtang nangandam ang mga kompanya batok sa posibleng mga krisis sa umaabot, matod ni World Trade Organization (WTO) Director General Ngozi Okonjo-Iweala sa Reuters niadtong Huwebes.

Miingon si Okonjo-Iweala sa usa ka interview nga dako ang pagkunhod sa pamatigayon sa Middle East tungod sa gubat sa Iran, bisan pa sa nagkalainlaing paagi nga gihimo aron magpadayon ang negosyo. Matod niya, magkinahanglan pa og panahon aron makabawi ang pamatigayon, ug posibleng mahimong permanente ang pipila ka kausaban. Gitagna sa WTO nga mokunhod og 17% ang exports karong tuiga, samtang mokunhod usab og mga 15% ang imports.

Gilaoman sa mga eksperto sa pribadong sektor nga makabawi ang pamatigayon kon matapos na ang gubat ug maablihan ang Strait of Hormuz, tungod kay mas barato kini nga agianan sa mga produkto. Apan matod ni Okonjo-Iweala, gipakita sa balikbalik nga mga panagbangi ang panginahanglan sa paggamit og nagkalainlaing ruta ug pag-andam og mga alternatibong plano. Posible usab nga magpadayon ang pipila sa mga bag-ong ruta sa pamatigayon.

"We are finding that choke points and choke assets are things we have to think about for the world," matod ni Okonjo-Iweala sa usa ka interview atol sa tinuig nga mga miting sa International Monetary Fund ug World Bank.

"I think some of these alternatives will stay because both countries and businesses want to hedge against eventualities."

Matod niya, gilaoman niyang magpadayon ang pagpalapad sa mga operasyon sa pamatigayon ngadto sa nagkalainlaing rehiyon ug nasod tungod sa balikbalik nga mga krisis nga dala sa mga gubat ug uban pang pagkabalda sa pamatigayon, lakip ang dagkong taripa nga gipahamtang ni US President Donald Trump.

"There's absolutely no doubt that supply chains have been reconfiguring," matod niya. Gipakita sa mga lider sa negosyo ang ilang pagkamamugnaon sa pagpangita og bag-ong mga ruta sa pamatigayon, bisan og mas mahal kini.

Matod niya, magpadayon ang pipila sa maong mga paningkamot "because geopolitics makes it a sensible thing to do."

OPORTUNIDAD ALANG SA PAMATIGAYON SULOD SA AFRICA

Miingon usab si Okonjo-Iweala nga magpadayon ang pagpalapad sa pamatigayon sulod sa mga rehiyon. Iyang gipunting nga ang mga nasod sa Africa mahimong makapalambo pag-ayo sa ilang ekonomiya ug pamatigayon pinaagi sa pagdugang sa negosyo tali sa mga nasod sulod sa kontinente.

"Africans trading among themselves can really create value, create jobs," matod niya. Iyang gipunting nga ang pamatigayon tali sa mga nasod sa Africa naglangkob karon og mga 20% sa kinatibuk-ang pamatigayon sa kontinente, samtang ang pamatigayon sulod sa European Union naglangkob og mga 60% sa ilang pamatigayon.

Gilaom nga magpadayon ang pag-uswag sa mga kasabutan sa pamatigayon tali sa mga rehiyon, bisan pa nga ang pamatigayon nga gidumala ubos sa mga lagda sa WTO naglangkob gihapon og hapit tulo sa matag upat ka bahin sa kinatibuk-ang pamatigayon sa kalibotan.

Gipataas sa WTO sa miaging semana ang iyang forecast sa pagtubo sa kalibotang pamatigayon sa mga produkto, tungod kay ang panginahanglan sa mga produktong may kalabotan sa artificial intelligence (AI) nakatabang sa pagbalanse sa epekto sa mga pagkabalda nga dala sa nagkalapad nga gubat sa Middle East. Gitagna niini nga motubo og 3.9% ang gidaghanon sa mga produktong gibaligya sa internasyonal nga merkado sa 2026, gikan sa 1.9% nga unang forecast sa WTO niadtong Marso.

Matod ni Okonjo-Iweala, nagpabiling dili sigurado ang umaabot tungod sa nagpadayong mga panagbangi, taripa, ug kabalaka nga mahimong mohinay o kalit nga mahunong ang kusog nga pag-uswag sa AI.

"The impact of AI is masking the other tendencies in trade, which are not on the positive side," matod niya.

-Ato ni Bai