Mga Amerikano naghandom sa 25 ka tuig sukad sa 9/11 attacks

NEW YORK/WASHINGTON - Gihandom sa mga Amerikano niadtong Biyernes ang hapit 3,000 ka tawo nga namatay sa pinakagrabeng pag-atake nga nahitabo sulod sa United States 25 ka tuig na ang milabay, sa dihang ang mga gi-hijack nga eroplano mibangga sa World Trade Center, Pentagon ug usa ka umahan sa Pennsylvania. Padayon nga gibati hangtod karon ang mga epekto sa mga pag-atake niadtong Setyembre 11.

Sa New York, miuban ang mga pamilya sa mga biktima kang Vice President JD Vance ug upat ka kanhi U.S. presidents sa Ground Zero sa lower Manhattan. Sama sa naandan, nagsugod ang seremonya alas 8:46 sa buntag pinaagi sa usa ka minuto sa kahilom aron handumon ang higayon nga mibangga ang American Airlines Flight 11 sa North Tower sa World Trade Center.

Wala madugay, gisugdan sa mga pamilya sa mga biktima ang pagbasa sa mga ngalan sa tanang 2,977 ka tawo nga namatay niadtong Setyembre 11, ingon man sa unom ka tawo nga namatay sa 1993 World Trade Center bombing. Gilauman nga molungtad og pipila ka oras ang maong pagbasa.

Mosunod ang uban pang mga minuto sa kahilom aron handumon ang mga higayon nga nahagsa ang laing tulo ka eroplano ug natumpag ang duha ka tower. Sa unang higayon, adunay ikapitong minuto sa kahilom aron pasidunggan ang linibo ka tawo nga namatay sukad 2001 tungod sa mga sakit nga may kalabotan sa makahilong abog nga nagpabilin sa hangin sulod sa pipila ka bulan human sa pag-atake.

Sa Arlington, Virginia, nagtigom ang mga senior military leader taliwala sa kusog nga ulan sayo niadtong Biyernes aron tan-awon ang pagbukhad sa American flag sa west side sa Pentagon, diin mibangga ang American Airlines Flight 77 ug 184 ka tawo ang namatay. Gilauman nga mamulong si President Donald Trump sa usa ka seremonya didto.

Magpahigayon usab og seremonya ang mga pamilya ug uban pang naghandum sa mga biktima sa Shanksville, Pennsylvania, sa lugar diin nahagsa ang United Airlines Flight 93 human gisukol sa mga pasahero ang mga hijacker. Usa kini sa upat ka gi-hijack nga eroplano ug padulong unta sa Washington.

Dako ang epekto sa mga pag-atake sa mga henerasyon sa mga Amerikano nga nakasinati niadtong adlawa o nagdako human niini, ug nakaimpluwensya kini sa U.S. foreign policy, domestic politics ug panglantaw sa publiko bahin sa seguridad.

Apan alang sa daghang direktang naapektuhan sa mga pag-atake — lakip ang mga pamilya sa mga biktima, first responders ug rescue workers — ang anibersaryo usa ka pagpasidungog sa mga kinabuhi nga nawala niadtong hayag nga adlaw 25 ka tuig na ang milabay ug sa kasakit nga misunod niini.

Ang amahan ni Caroline Ogonowski nga si John mao ang kapitan sa Flight 11, nga milupad gikan sa Boston 47 minutos sa wala pa kini mibangga sa North Tower.

Si Ogonowski, nga 39 anyos na karon, nanganak sa iyang unang anak karong tuiga ug ginganlan niya kini sunod sa iyang amahan. Gidala niya ang iyang anak sa lubnganan sa iyang amahan niaging semana ug mitambong siya sa memorial ceremony sa Boston niadtong Biyernes.

"This year, there's this new sadness in knowing that they won't ever get to know each other," matod ni Ogonowski, kinsa nagtrabaho sa disaster relief ug humanitarian assistance, sa usa ka phone interview. "My father will never know his grandson. And my son will never know his grandfather.

"We owe it to my father and all the others that we lost on that day to make sure that we continue to teach future generations about what happened, about who these people were, who these heroes were, how our country came together and became stronger because of it," dugang niya.

KASAKIT SA MGA HENERASYON

Nagdako sukad 2001 ang usa ka henerasyon sa mga Amerikano nga bata pa kaayo aron mahinumdoman ang mga pag-atake, apan dako ang kausaban nga nahimo niini sa ilang mga kinabuhi.

Nagsugod tungod sa mga pag-atake ang "war on terror," nga misangpot sa pagtukod sa Department of Homeland Security ug sa U.S. invasions sa Afghanistan ug Iraq nga milungtad og daghang tuig. Ang pagsupak sa publiko nga misunod nakatabang sa pagsaka ni Trump usa ka dekada ang milabay, sa dihang misaad siya nga dili magsugod og bag-ong pakiglambigit sa mga gubat sa gawas sa nasod — usa ka saad nga gisulayan karon tungod sa Iran war.

Sa U.S., nagpakita ang mga Amerikano og dakong panaghiusa ug patriotismo, uban sa kasubo, human dayon sa mga pag-atake.

Apan sa samang panahon, nakasinati ang Muslim Americans ug mga immigrant gikan sa Muslim-majority countries og pagsaka sa diskriminasyon ug hate crimes. Nakaplagan sa mga public poll nga ang 9/11 padayon nga nakaimpluwensya sa panglantaw sa mga Amerikano sa mga Muslim hangtod karon. Si New York Mayor Zohran Mamdani, ang unang Muslim mayor sa siyudad, giaghat sa pipila ka Republicans nga dili motambong sa seremonya niadtong Biyernes, apan iyang gisalikway ang maong panawagan.

Dili lamang kadtong namatay niadtong Setyembre 11 ang mga biktima. Daghang rescue workers nga migugol og mga semana o bulan sa lugar human sa pag-atake, lakip ang mga residente sa duol ug uban pa, ang nasakit tungod sa makahilong mga substansiya sa hangin ug sa ulahi namatay.

Ang amahan ni Patrick Whalen, nga Patrick usab ang ngalan, usa ka New York City firefighter nga mitubag sa mga pag-atake ug mipadayon sa pagtrabaho sa Ground Zero sulod sa pipila ka bulan taliwala sa abog ug mga nagun-ob nga bahin sa mga building. Niadtong 2020, nadayagnos siya og cholangiocarcinoma, usa ka talagsaong cancer nga may kalabotan sa exposure sa makahilong carcinogens, ug namatay siya niadtong 2021.

"The government told him it was safe to breathe, and, obviously, it was not true," matod sa mas batang Whalen human sa New York City Fire Department memorial service karong semanaha.

Ang impormasyon nga luwas ginhawaan ang hangin sa Ground Zero gikan sa U.S. Environmental Protection Agency. Ang kanhi administrator niini nga si Christine Todd Whitman nangayo og pasaylo sa usa ka 2016 interview sa The Guardian, ug mipahayag nga gibuhat sa ahensya ang ilang labing maayo base sa impormasyon nga anaa kanila niadtong panahona.

Nawad-an ang New York City Fire Department og 343 ka miyembro niadtong Setyembre 11. Kapin sa 600 pa ka firefighters, lakip ang pipila ka retiradong miyembro nga miapil sa rescue effort, ang namatay sukad niadto tungod sa 9/11-related illnesses, sumala sa datos sa departamento.

26 ang namatay karong tuiga lamang.

-Ato Ni Bai