Mga Iranian Naglisod sa Misaka nga Gastohan Tungod sa Gubat

Nagkalisod pag-ayo ang ordinaryong mga Iranian sa pagpalit sa batakang panginahanglan ug pagbayad sa abang bisan nagpakita og pagsalig ang mga lider sa Iran sa ilang gubat batok sa United States, samtang giputol sa US blockade ang pangunang tinubdan sa kita sa nasod—ang pagbaligya og krudo ngadto sa gawas.

Naapektuhan ang tanang bahin sa adlaw-adlaw nga kinabuhi, gikan sa usa ka engineer nga napugos pagbiya sa Tehran tungod sa mahal nga abang, usa ka babaye nga mihunong sa pagpanigarilyo tungod sa kamahal sa sigarilyo, hangtod sa mga tig-atiman nga naglisod pagpalit og tambal.

“I’m forced to sell my items with a very small and negligible profit, yet I can’t close my business because then I’d be unemployed,” matod ni Behnam Riazi, tag-iya og restaurant nga giinterbyu sa camera sa Tehran.

Dili makapataas si Riazi sa iyang presyo tungod kay dili na makabayad og dugang ang iyang mga kostumer—ug kadaghanan kanila batakang panginahanglan na lamang ang gipalit.

Dili pa klaro kon hangtod asa maduso sa kalisod sa ekonomiya ang Iran ngadto sa diplomatikong kompromiso, samtang gihugtan usab niini ang pagpugong sa pag-eksport og enerhiya gikan sa Gulf pinaagi sa Strait of Hormuz, nga nagpasaka sa presyo sa krudo ug gas sa US ug sa tibuok kalibotan.

KALISOD SA EKONOMIYA POSIBLENG MODUSO SA DIPLOMASYA

Apan ang bag-ong paningkamot sa diplomasya bahin nga natukmod sa kalisod sa ekonomiya, sumala sa mga tinubdan sa US, Middle East, ug Iran niadtong miaging semana. Balik-balik nga nagpahayag og kabalaka ang mga opisyal sa Iran bahin sa posibleng kagubot ug hugot nilang gipugngan ang mga timailhan sa pagsupak.

Niadtong Enero, kapin usa ka bulan sa wala pa gisugdan sa US ug Israel ang ilang gubat batok sa Iran, gipatay sa mga awtoridad ang liboan ka demonstrador nga nasuko tungod sa daghang tuig nga nagtapok nga kalisod sa ekonomiya.

Apan karon, ang tanang nakaistorya sa Reuters miingon nga daghan kaayo sila og adlaw-adlaw nga problema aron makahuna-huna pa sa pagprotesta.

Si Hediyeh, usa ka housewife nga kapin 60 anyos sa amihanang Iran, nagsalig sa pensiyon sa iyang bana nga kawani sa gobyerno. Halos dili na niya maabut ang tambal o bisan ang adult diapers nga gikinahanglan sa iyang tigulang nga inahan nga adunay Alzheimer’s disease. Gusto unta niyang palitan og bag-ong bag ang iyang apo alang sa unang adlaw niini sa eskwelahan karong tingdagdag, apan lima o unom ka pilo ang presyo kay sa iyang gipaabot, busa notebook ug mga lapis na lamang ang iyang napalit.

Sama sa kadaghanan sa mga Iranian nga giinterbyu sa Reuters pinaagi sa telepono o messaging app, dili niya gusto nga ipaila ang iyang tibuok pagkatawo tungod sa kahadlok nga silotan sa pagpakigsulti sa langyaw nga media.

Si A.J., usa ka magtutudlo nga mihangyo nga mga inisyal lamang niya ang gamiton, miingon usab nga usahay dili niya maabut ang tambal nga gikinahanglan sa iyang inahan.

Mibalhin na siya pagpuyo uban sa iyang inahan ug mga igsoon sa usa ka baryo sa amihanan, ug mibiya sa Tehran human gibalhin sa internet ang klase tungod sa gubat. Apan nahadlok siya nga dili na niya maabut ang gasto sa pagbalik kon ibalik ang personal nga klase.

Sa Sanandaj, kapital sa Kurdistan province, mihunong sa pagpanigarilyo ang 34-anyos nga psychotherapist nga si Nazanin tungod sa kamahal niini, bisan pa nga kaniadto lisod kaayo alang kaniya ang paghunong, matod niya.

Kadtong adunay ikabayad aron makalikay sa naandang pamaagi sa pagkuha og mga produkto o serbisyo pinaagi sa black market nakamatikod nga mas mikaylap kini, bisan misaka usab ang gasto.

Usa ka lalaki miingon nga mibayad siya og $200 nga foreign currency ngadto sa usa ka surgeon aron malikayan ang taas nga proseso nga gikinahanglan alang sa usa ka operasyon.

Laing lalaki ang miingon nga mas kanunay na mangayo og suborno ang mga pulis, ug napugos siyang mobayad og mas dako kaysa kaniadto human siya gipahunong sa checkpoint nga walay dalang identification papers.

MGA TRABAHO SA PRIVATE SECTOR GIPANGKUHA

Usa ka architect nga naghatag lamang sa iyang mga inisyal nga A.A. miingon nga bisan ang mas adunahang mga Iranian nagpamenos na sa gasto: “All of them have become poor relative to the lifestyle they used to have.”

Nabuslot ang ligid sa iyang sakyanan niadtong miaging semana ug napugos siyang mogamit og reserbang ligid sulod sa duha ka semana samtang naghulat og barato nga kapuli; dili na niya maabut ang presyo sa mga ligid nga makuha dayon.

Nabalaka siya nga nagpadulong ang Iran sa kakulang sa gasolina, nga mahimong makabalda sa paghatod sa mga produkto ug makapahinabo og mas dakong kadaot sa ekonomiya.

Daghan nang nawad-an og trabaho sa private sector tungod sa gubat.

Si M.H., usa ka babaye sa Tehran nga mihangyo usab nga mga inisyal lamang niya ang gamiton, miingon nga nawad-an siya og trabaho karong bulana sa procurement department sa usa ka lokal nga negosyo bisan bag-o lamang gi-renew ang iyang usa ka tuig nga kontrata sa miaging adlaw.

Kinahanglan na niyang ibalik ang kuwarta nga gibayad sa kompanya ngadto sa social security system sa Iran alang sa umaabot nga tuig. Hugot nang gipili sa iyang pamilya kon asa gamiton ang kuwarta, ug pagkaon ang unang prayoridad.

“Thank goodness we can still afford the internet, so we can stay connected online, maybe watch a film,” matod niya.

Si Bijan, 40, kanhi engineer nga karon nagtudlo og mga estudyante aron makakwarta, miingon nga mibiya sila sa iyang asawa sa ilang apartment sa Tehran ug mibalhin sa lugar sa gawas sa kapital nga iyang gihulagway nga “half slum.”

Nahurot na sa magtiayon ang ilang tinigom ug nagplano silang mobalhin sa laing siyudad diin naglaom silang mas barato ang pagpuyo.

Mas klarong makita sa mga tag-iya og tindahan ang pagkunhod sa kahimtang sa pagpuyo. Miingon si Ramin Yousefnia sa usa ka on-camera interview sa Tehran nga ang tanan niyang kostumer nagpamenos na sa ilang gipamalit.

“Something they used to buy five or 10 of, they can only buy two of now,” matod niya. “Don’t even get me started on savings. This is the reality.” -Ato ni Bai