Rep. Diokno Giduso ang Basihan sa Boto Sumala sa mga Senador nga Makaapil

Giawhag ni House prosecutor Chel Diokno ang Senate impeachment court nga hubaron ang two-thirds voting requirement sa Konstitusyon base sa gidaghanon sa mga senador nga legal ug aktuwal nga makahimo sa pag-apil sa trial, imbis nga awtomatikong ibase sa tanang 24 ka lingkoranan sa Senado.

Sa iyang pangunang oral arguments, miingon si Diokno nga wala mausab ang requirement sa Konstitusyon nga kinahanglan suportahan sa two-thirds nga boto ang conviction ni Vice President Sara Duterte, apan kinahanglan tinoon sa korte kung pila ka senador ang angay iapil sa pagkuwenta ubos sa Konstitusyon.

“The Constitution requires two-thirds. The question before this court, is two-thirds of how many,” matod ni Diokno, ug gipasabot nga nagkalahi ang paagi sa upat ka kanhi Supreme Court justices nga mitambong isip amici curiae, o literal nga friends of the court, sa paghubad sa pulong nga “all members of the Senate.”

Apan matod niya, nagkauyon silang upat nga dili kinahanglan isipon ang 16 ka boto nga dili mausab nga gidaghanon sa tanang kahimtang.

Gibase ni Diokno ang argumento sa prosecution sa prinsipyo sa accountability, nga matod niya makita sa tibuok 1987 Constitution ug maoy sentro sa proseso sa impeachment.

Gikutlo niya ang Article XI, Section 1, nga nag-ingon nga ang public office is a public trust ug ang mga opisyal sa gobyerno kinahanglan magpabiling accountable sa katawhan.

Gipasiugda usab sa mambabalaod nga ang mga senador nga naglingkod isip impeachment judges nagtuman og talagsaong katungdanan ubos sa Konstitusyon nga lahi sa ilang naandang trabaho isip mga mambabalaod.

Gipasabot ni Diokno nga gikinahanglan sa Konstitusyon nga manumpa o maghimo og affirmation ang mga senador sa dihang molingkod isip impeachment court, ug kini lamang ang higayon nga gikinahanglan silang manumpa pag-usab gawas sa ilang panumpa sa pagsugod sa katungdanan.

“Paano ito gagawin ng senador na hindi naging hukom dahil hindi naman nakapag-oath,” matod ni Diokno, ug nangatarungan nga ang senador nga dili makaapil isip huwes dili angay nga awtomatikong iapil sa denominator nga gamiton sa pagtino sa two-thirds threshold.

Gipangutana usab niya ang pag-apil sa usa ka senador nga wala makatambong sa mga hearing ug busa dili makahimo sa pagpaminaw sa ebidensiya, paghisgot niini, ug pagboto.

“Kanino haharap at mananagot ang impeached official kung absent o hindi available ang huwes–sa bakanteng upuan at mesang malamig?” matod niya.

Gikutlo ni Diokno ang 1938 ruling sa Supreme Court sa Avelino v. Cuenco, apan giila niya nga ang kaso may kalabotan sa legislative quorum ubos sa 1935 Constitution ug dili sa two-thirds requirement alang sa impeachment conviction.

Matod niya, bisan pa niini, gipakita sa maong kaso nga ang mga probisyon sa Konstitusyon bahin sa membership mahimong hubaron sumala sa aktuwal nga mga kahimtang nga makaapekto sa katakos sa usa ka institusyon sa pagtuman sa iyang mga katungdanan.

Gihisgotan usab niya ang Bayan v. Zamora, nga gigamit sa mga argumento pabor sa pagpabilin sa pirming 16 ka boto nga requirement.

Matod ni Diokno, wala hubara sa Supreme Court sa maong kaso ang constitutional voting threshold kondili gihisgotan lamang ang 16 ka boto isip pananglitan sa pagkuwenta. Gipasabot niya nga ang two-thirds sa 23 o 24 ka senador parehas nga mahimong 16, busa ang paghisgot niini wala magtakda sa 16 isip dili mausab nga constitutional threshold.

Matod ni Diokno, ang pagpabilin sa denominator nga 24 bisan adunay mga senador nga legal nga dili makahimo sa pag-apil mahimong mosangpot sa iyang gihulagway nga “absurd” nga resulta. “If the denominator is fixed at 24, conviction would always require 16 votes,” matod niya.

Nangatarungan siya nga ang maong kahimtang mahimong mosangpot sa acquittal by default tungod kay ang mga boto sa mga senador nga dili makahimo sa ilang katungdanan isip mga huwes epektibong maapil sa pagtino sa gidaghanon nga gikinahanglan aron makonbikto.

Gisalikway usab sa prosecution lawyer ang mga argumento nga ang pag-usab sa denominator samtang nagpadayon ang trial sama ra sa pag-usab sa mga lagda sa tunga-tunga sa proceedings.

“The Constitutional rule has not changed,” matod ni Diokno. “Noong nagsimula ang trial, ngayong tumatakbo ang trial, at maging pagdating sa final vote, two-thirds pa rin ang requirement.”

Matod niya, ang kinahanglan desisyonan sa korte mao kung kinsang mga senador ang angay iapil sa pagkuwenta ubos sa Konstitusyon base sa ilang aktuwal ug legal nga katakos sa pagtuman sa katungdanan isip impeachment judges.

Nangatarungan usab si Diokno nga ang pag-usab sa denominator dili angay nga ihulagway lamang isip pagpaubos sa gidaghanon sa boto nga gikinahanglan aron makonbikto.

Gigamit niya isip pananglitan ang 20 ka senador ug miingon nga ang two-thirds niini magkinahanglan og 14 ka boto aron makonbikto, samtang pito ka boto igo aron mapugngan ang conviction. Kung 24 ka miyembro ang denominator, 16 ka boto ang gikinahanglan aron makonbikto ug siyam ka boto aron mapugngan ang conviction.

“A different denominator does not guarantee conviction. It changes the arithmetic on both sides,” matod niya.

Matod niya, respetuhon sa prosecution bisan unsang threshold nga sa kataposan itakda sa impeachment court.

“If the court determines 16, we present our evidence. If the court determines another number, we present the same evidence,” matod ni Diokno, ug gipasiugda nga dili mausab ang ebidensiya ug ang burden sa prosecution bisan unsa pa ang denominator.

“Because ultimately, two-thirds remains two-thirds,” matod ni Diokno.

Gibali sa Senate impeachment court niadtong Miyerkules ang ruling niini niadtong Hulyo 6 nga nagkinahanglan og 16 ka boto aron makonbikto si Vice President Sara Duterte, ug mihukom nga ang two-thirds threshold kuwentahon hinuon base sa mga senador nga legal ug aktuwal nga makahimo sa pag-apil sa proceedings.

Napulog tulo ka senator-judges ang miboto nga balihon ang miaging ruling: Vicente Sotto III, Juan Miguel Zubiri, Sherwin Gatchalian, Bam Aquino, JV Ejercito, Risa Hontiveros, Lito Lapid, Panfilo Lacson, Francis Pangilinan, Mark Villar, Raffy Tulfo, Erwin Tulfo ug Joel Villanueva.

Miboto batok sa motion si Presiding Officer Francis “Chiz” Escudero.

Matod ni Escudero, unom ka senator-judges ang wala miapil sa pagboto: Alan Cayetano, Pia Cayetano, Christopher “Bong” Go, Imee Marcos, Camille Villar ug Robin Padilla.

Ubos sa bag-ong ruling, ang pulong nga “all members of the Senate” sa probisyon sa Konstitusyon nga nagkinahanglan og two-thirds concurrence aron makonbikto motumong sa mga senador nga, sa panahon sa pagboto, legal ug aktuwal nga makahimo sa pag-apil sa impeachment proceedings. -Ato ni Bai