PH lawmakers nagduso og mas hugot nga gun safeguards human sa school shooting sa Cotabato

Giduso nila House of Representatives Speaker Faustino “Bojie” Dy III ug Majority Leader Ferdinand Alexander “Sandro” Marcos ang pagpasa sa usa ka bill nga magpalig-on sa firearms laws ug safeguards sa nasod isip gilayong legislative response sa shooting sa Banga National High School sa South Cotabato.

Sa usa ka news release niadtong Biyernes sa gabii, gipahayag ni Dy nga ang House Bill (HB) 11387, o Responsible Firearm Ownership and Safe Storage Act, nagtumong sa pagpugong sa mga menor de edad ug ubang walay awtorisasyon nga makakuha og armas isip kabahin sa mas lapad nga paningkamot aron mahimong mas luwas ang mga eskwelahan ug malikayan ang susamang mga trahedya.

“This latest tragedy reinforces our resolve to build safer and more caring schools for every Filipino child. Bilang isa sa ating mga agarang hakbang, naghain kami ni Majority Leader Ferdinand Alexander ‘Sandro’ Marcos ng House Bill No. 11387 upang palakasin ang ating mga batas at safeguards sa pagmamay-ari, pag-iingat, at paggamit ng baril (As one of our immediate measures, Majority Leader Marcos and I filed House Bill 11387 to strengthen our laws and safeguards regarding firearm ownership, custody, and use)," matod ni Dy.

“This is a concrete step that we believe is necessary to prevent minors and other unauthorized persons from gaining access to firearms."

Naglatid ang HB 11387 og mas hugot nga safe-storage requirements, mandatory gun-safety training, mas bug-at nga silot alang sa unauthorized access, ug bag-ong offense nga naglakip sa criminally negligent firearm access.

Ang offense nga “criminally negligent unauthorized access” naglakip sa mga kaso diin ang registered owner o accountable custodian adunay legal nga responsibilidad nga sigurohon ang armas, apan napakyas sa pagbuhat niini tungod sa pagpabaya, nga miresulta sa usa ka walay awtorisasyon nga tawo nga makakuha o makagamit sa armas o ammunition.

Nagpahayag si Dy og pakighiusa sa mga estudyante, ilang mga pamilya, mga teacher ug sa tibuok school community nga naapektuhan sa trahedya.

Gipasidan-an niya nga ang insidente kabahin sa usa ka seryoso ug balik-balik nga problema nga kinahanglan hatagan dayon og pagtagad.

“This is deeply concerning and distressing because it is not an isolated incident. Sa nakalipas na mga buwan, may iba pang pamamaril na naganap sa loob o paligid ng mga paaralan na kinasangkutan ng mga estudyante. Isa itong seryosong suliranin na kailangan nating tugunan kaagad (In recent months, there have been other shootings inside or around schools involving students. This is a serious problem that we need to address immediately),” matod niya.

Matod sa Speaker, ang pagpanalipod sa mga estudyante nagkinahanglan og labaw pa sa mas hugot nga security measures ug kinahanglan maglakip sa mas lig-on nga values formation, support systems ug mga lakang nga motubag sa warning signs sa dili pa mahitabo ang kapintasan.

“We must take a hard look at how we can better protect our learners — not only through stronger school safety measures, but also by strengthening the values, support systems, and early interventions that can prevent violence in the first place,” matod niya.

“At the same time, mental health support for learners must be strengthened. Students experiencing distress, conflict, trauma, or other difficulties must have safe and accessible avenues to seek help. Schools must be equipped not only to respond when a crisis occurs, but also to recognize warning signs and provide timely and appropriate support.”

PAGSUSI SA TIBUOK GOBYERNO

Samtang, giduso sa mga senator ang pagsusi sa tibuok gobyerno sa school safety mechanisms, nga nag-ingon nga kinahanglan dili lamang campus security ang hisgutan kondili apil usab ang access sa armas, mental health, warning signs ug online influences sa mga batan-on.

Gipahayag ni Senator Risa Hontiveros nga tungod sa balik-balik nga kapintasan, kinahanglan susihon sa government agencies ang nagkalainlaing mga hinungdan nga mahimong makapahuyang sa kaluwasan sa mga bata.

“This cannot be our new normal,” matod ni Hontiveros sa usa ka pahayag.

Gihisgutan niya ang mental health, parental supervision, access sa armas, school security, nihilistic violent extremism, ug ang papel sa online platforms sa pagpalala sa radicalization ug kapintasan taliwala sa mga batan-on isip mga isyu nga kinahanglan hatagan og pagtagad.

Matod ni Hontiveros, ang gisugyot nga SAGIP Bata Act, nga naglakip sa mga lakang batok sa online grooming ug recruitment ngadto sa kapintasan, mahimong usa ka unang lakang apan dili kini angay isipon nga kompleto nga solusyon.

“Government needs to do a real accounting of how we are failing our children,” matod niya.

Gipasabot niya nga ang tumong kinahanglan magpabilin nga mapugngan nga mahadlok ang mga bata sa mga lugar diin sila unta magkat-on.

“Pangalawang tahanan ng bata ang eskwelahan kaya dapat itong maging espasyo hindi lamang ng karunungan, kundi ng kapayapaan (The school is a child’s second home, so it should be a place not only of learning but also of peace),” matod niya.

Sa laing pahayag, gihangyo usab ni Senator Loren Legarda ang Department of Education, Philippine National Police, Department of the Interior and Local Government, ug mga local government nga magtinabangay sa pagtino kung giunsa pagsulod sa armas sa eskwelahan, kung adunay warning signs nga wala matagad, ug kung asa napakyas ang kasamtangang safeguards.

Giduso usab niya ang hiniusang pagsusi sa firearm safekeeping, school security protocols, threat-reporting mechanisms, ug access sa tukma sa panahon nga mental health ug psychosocial intervention.

Matod ni Legarda, kinahanglan usab balikan sa mga awtoridad ang mga commitment nga gihimo human sa Tacloban ug Zamboanga shootings ug tinoon kung unsang mga lakang ang aktuwal nga gipatuman ug nganong napakyas kini sa pagpugong sa laing insidente.

“Kung may batas ngunit hindi naipatutupad nang maayos, dapat managot ang nagpabaya. Kung may kakulangan sa batas, dapat itong punan ng Kongreso (If there are laws that are not being properly enforced, those responsible for the failure must be held accountable. If there are gaps in the law, Congress must address them),” matod niya.

Ang insidente mao ang ikatulong deadly school shooting nga gitaho sa nasod sukad Hunyo, human sa mga pag-atake sa Tacloban City ug Zamboanga City. Padayon nga giimbestigahan sa mga awtoridad ang South Cotabato shooting, lakip kung giunsa pagkuha ang armas ug kung adunay mga pasidaan sa wala pa ang pag-atake nga wala matagad.

-Ato ni Bai