Supreme Leader sa Iran Wala Gihapon Magpakita Human sa Unom ka Bulan nga Gubat

DUBAI - Wala gihapon magpakita o madungog sa mga Iranian si Mojtaba Khamenei, unom ka bulan human sa airstrikes nga maoy nagsugod sa gubat ug nagtukmod sa grabeng nasamdan nga si Khamenei ngadto sa katungdanan isip Supreme Leader sa Iran—nga nagbilin og dakong pangutana sa sentro sa pagpangulo sa nasod.

Nagkadako ang mga pangutana bahin sa iyang kahimtang ug papel samtang nag-atubang ang Iran og kritikal nga mga desisyon bahin sa gubat nga nakapasamot sa kagubot sa Middle East ug nakadaot pag-ayo sa huyang na daan nga ekonomiya sa nasod.

Miingon ang mga opisyal sa Iran ug ubang senior sources sa nasod nga si Khamenei nagpabiling nagkontrol sa pagpangulo. Nagdumala siya nga dili makita sa publiko tungod sa seguridad samtang nagpaayo gikan sa grabeng mga samad nga nakadaot sa iyang dagway, ug gitugyan ang halapad nga adlaw-adlaw nga awtoridad ngadto sa usa ka gamay nga grupo sa mga top official.

Apan tungod kay walay litrato, video, o audio message nga gipagawas sukad sa iyang pagkatudlo usa ka semana human nagsugod ang gubat, nagkadako ang pagduhaduha sa mga Iranian bahin sa iyang posisyon sa Islamic Republic, diin ang tingog sa lider gilaum nga maoy labing taas nga awtoridad.

"The question is no longer whether Mojtaba is alive, but whether Iran still has a functioning supreme leader," said Alex Vatanka of the Middle East Institute in Washington.

Ang pipila lamang ka mensahe ni Khamenei ngadto sa mga Iranian gipagawas pinaagi sa sinulat nga mga pahayag nga gibasa sa mga news broadcaster. Wala usab siya makita atol sa usa ka semana nga dagkong seremonya sa paglubong sa iyang amahan niadtong miaging bulan.

Matod sa mga top official ug ubang insiders, wala magpakita si Khamenei tungod sa kahadlok nga mahimong target sa pagpatay. Miingon sila nga kanunay siyang makigmiting sa mga top official, makadawat sa tanang importanteng report, ug mohimo sa kataposang desisyon sa matag importanteng isyu.

Miingon si President Masoud Pezeshkian niadtong Agosto 10 nga nakigmiting siya kang Khamenei sulod sa pito ka oras.

Apan bisan taliwala sa labing lig-on nga mga tigpaluyo sa Islamic Republic, nagsugod na ang pagduhaduha.

"We need to hear our leader's voice, or see any sign that he is there on top and leading the country to give us more confidence," said a member of the Basij volunteer militia in Qom, the seminary city at the heart of Iran's theocratic state.

Ang miyembro sa Basij, nga mihangyo nga dili nganlan tungod sa pagkasensitibo sa isyu, miingon nga nagtuo siya nga si Khamenei gihapon ang naghimo sa importanteng mga desisyon. Apan matod niya, ang kawalay bisan usa ka litrato niini nakadaot sa morale ug dili pabor sa interes sa Iran.

Mas prangka ang mensahe sa mga Iranian nga supak sa nagharing liderato o gusto og halapad nga mga reporma.

"How do we know that Mojtaba has not been killed?" said Shahrokh, a pro-reform businessman in Tehran who also requested anonymity.

"It is not logical that there is not a single sign proving he is alive, let alone evidence that he is involved in decision-making," he added.

REVOLUTIONARY GUARDS SENTRO SA ESTRUKTURA SA GAHUM

Nakaagwanta ang Iran sa unom ka bulan nga gubat batok sa labing gamhanan niini nga mga kaaway ug bisan grabeng naapektuhan, nagpabilin gihapon nga lig-on. Wala mabungkag ang sistema sa politika niini. Aduna gihapoy kapasidad ang militar niini nga babagan ang agianan sa global energy supplies ug moatake sa mga kaalyado sa U.S. sa Gulf.

Gipakita sa clerical establishment nga makalahutay kini bisan mawala ang usa ka Supreme Leader ug mga senior commander nga dili mabungkag, samtang gipadayon ang political ug military chain of command nga matinud-anon sa ilang theocratic ideology.

Apan naglisod pag-ayo ang ekonomiya sa Iran tungod sa gasto sa gubat ug sa pipila ka bulan nang blockade sa oil exports niini, nga maoy nakapahugno sa kantidad sa rial currency. Nagdala kini og risgo nga mobalik ang dinagkong protesta nga gisumpo sa mga awtoridad niadtong Enero pinaagi sa pagpatay sa liboan ka demonstrador.

Samtang, giusab sa nagharing liderato ang estruktura niini palibot sa klarong tumong: panalipdan ang estado, ibalik ang kapasidad niini sa pagpugong sa mga kaaway, ug pugngan ang epekto sa ekonomiya nga mahimong makapawala sa kalig-on sa nasod.

Ang Revolutionary Guards, nga dugay nang gamhanang pwersa, mas nidako ang impluwensiya sukad sa pagsugod sa gubat ug nagpabiling sentro sa estratehikong pagdesisyon sa taas nga lebel sa giusab nga sistema sa pagpangulo palibot sa Supreme National Security Council, matod sa mga tinubdan.

Apil niining labing taas nga lebel sa pagpangulo ang mga top commander sa Guards ug mga senior political figure sama nila Pezeshkian ug parliament speaker Mohammed Baqer Qalibaf.

Daghang senior sources sa Iran nga nakaistorya sa Reuters ang miingon nga si Khamenei aktuwal nga nakigmiting sa maong mga top official, hingpit nga nalambigit sa mga deliberasyon, ug maoy adunay kataposang desisyon sa tanang dagkong isyu.

Miingon ang usa ka senior Iranian official nga gamay ra nga grupo sa mga opisyal ang adunay direktang personal nga kontak kang Khamenei ug walay detalye bahin kaniya nga gipagawas tungod sa kahadlok nga adunay impormasyon nga mahimong magamit sa U.S. aron ma-target siya.

Samtang, miingon ang usa ka tawo nga duol sa inner circle ni Khamenei nga dako na ang pag-uswag sa iyang panglawas, ug gihulagway siya nga alerto ug aktibong nalambigit sa pagdesisyon.

"Despite all the pressures, services to the people have not stopped. Our foreign policy line is unified and our decisions are coherent. All of this shows the supreme leader is in charge," a second official said.

Bisan sa wala pa ang gubat, mas gusto ni Khamenei nga magtrabaho luyo sa eksena isip top aide sa iyang amahan ug likayan ang atensyon sa publiko. Sa unang mga oras sa Pebrero 28, sa dihang gilunsad sa Israel ug United States ang ilang gubat pinaagi sa airstrikes nga nakapatay sa iyang amahan, nakaangkon si Khamenei og mga samad nga nakadaot sa dagway sa iyang nawong, sumala sa senior sources.

Apan karon nga nahimutang na siya sa usa ka katungdanan nga giisip nga adunay balaang giya, ug samtang giatubang sa nasod ang labing dakong krisis niini sukad sa 1979 revolution, dili na kaayo makapakombinsir ang maong mga rason.

"A genuine deal with Washington requires Mojtaba's unmistakable approval and so does any decision to sustain a long and costly conflict with the United States," said Vatanka.

"His prolonged absence has created a dangerous situation in which rival factions can all claim to know what the leader really wants," he added.

-Ato Ni Bai