Sen. Mark Villar nanawagan og mas lig-on nga aksyon sa gobyerno sa mental health

Giawhag ni Senador Mark A. Villar ang gobyerno nga palig-onon ang mental healthcare system sa nasud tungod sa nagkadaghang Pilipino nga nakasinati og problema sa mental health ug kakulang sa mga propesyonal nga makahatag og tabang.

Sa iyang privilege speech alang sa Suicide Prevention Month, matod ni Villar nga kinahanglan mas sayon nga ma-access ang mental health services sa tibuok nasud ug hatagan kini og igong pondo sa gobyerno. Kinahanglan usab palig-onon ang mga lakang aron mapugngan ang self-harm ug mawagtang ang stigma bahin sa mental health.

“Our people deserve a healthcare system that treats mental health with the same urgency, respect, and dignity as physical health. The numbers are deeply concerning,” matod ni Villar.

Gikutlo ni Villar ang datos sa Philippine Statistics Authority nga nagpakita og 3,379 ka namatay tungod sa intentional self-harm niadtong 2024, misaka gikan sa 3,133 niadtong 2023. Nakatala usab ang Philippine National Police og dul-an sa 2,000 ka kaso sa suicide gikan Enero hangtod Hunyo 2025.

Mas grabe ang sitwasyon sa Metro Manila, diin nakatala ang NCR Police Office og 111 ka kaso gikan Enero hangtod Marso 2026, kumpara sa 33 ka kaso sa samang panahon sa miaging tuig—usa ka pagsaka og 236 porsyento.

Matod ni Villar nga dako gihapong hagit ang pagkuha og propesyonal nga tabang tungod sa grabeng kakulang sa mental health practitioners.

Usa ka 2026 analysis nga iyang gikutlo sa speech nagpakita nga 409 lamang ang accredited psychiatrists sa tibuok Pilipinas, ug 54.52 porsyento niini anaa sa Metro Manila. Katumbas kini sa 0.38 psychiatrist matag 100,000 ka Pilipino, ubos kaayo sa minimum nga 10 matag 100,000 nga girekomenda sa World Health Organization nga gikutlo sa speech.

“But Mr. President, how can we expect Filipinos to seek help when help itself remains difficult to access?” matod ni Villar.

Matod sa senador, dili igo ang pagdugang og mga pasilidad ug mental health professionals kon dili usab sulbaron sa gobyerno ug mga komunidad ang stigma nga maoy nakapugong sa daghang tawo sa pagpangayo og tabang.

“It is high time to stop romanticizing resilience when what our people need is support. Hindi kahinaan ang paghingi ng tulong. Hindi ito pag-iinarte. At lalong hindi ito dapat ikahiya,” matod ni Villar.

Giawhag niya ang mga pamilya, higala, ug komunidad nga himuong mas komon ang paghisgot bahin sa mental health ug suportahan nga walay paghukom ang mga tawo nga nag-antos og kalisdanan.

“Nawa’y i-encourage, i-normalize, at buksan natin ang usapin tungkol sa mental health sa ating mga kaibigan at mahal sa buhay. Tulungan nating wakasan ang stigma. Ugaliin nating kumustahin at pakinggan nang walang paghuhusga ang mga taong nakakaranas ng mental health struggles. Iparamdam natin sa kanila na hindi sila nag-iisa sa laban na ito,” matod ni Villar.

Gipasiugda ni Villar nga mahimong makaapekto kang bisan kinsa ang mga problema sa mental health ug dili angay magdepende sa lugar nga gipuy-an, edad, o kahimtang sa kinabuhi sa usa ka tawo ang iyang access sa pag-atiman.

“Self-harm and mental health-related deaths are not merely statistics. Behind every number is a person—a friend, a family member, a colleague, or a schoolmate. There are lives and stories behind every figure we present in this Chamber,” matod ni Villar.

“Dapat nating mas pagtuunan ng pansin, palakasin, palawakin, at gawing mas accessible sa lahat ng ating kababayan dahil ang ganitong kondisyon ay walang pinipiling lugar, oras, edad, kasarian o katayuan sa buhay,” dugang niya.

Samtang nagtrabaho ang Kongreso sa gisugyot nga 2027 national budget, nanawagan si Villar og igong pondo aron hingpit nga mapatuman ang kasamtangang mental health laws ug mas mapalambo ang mental healthcare system sa nasud.

“As we deliberate the 2027 National Budget, let us seriously consider the funding for comprehensive, integrated, and responsive implementation of our laws and the improvement of our mental healthcare,” matod ni Villar.

Gikutlo usab niya ang mga balaodnon nga iyang gisang-at sa miaging ug kasamtangang Kongreso nga nagtumong sa pagpalambo sa prevention, early intervention, ug access sa mental health support.

Lakip niini ang Student Guidance Counseling Act, nga gilakip sa Comprehensive School Safety Act; One Registered Nurse in Every Barangay measure; Anti-Workplace Bullying Act; ug Youth Suicide Prevention Act, nga matod ni Villar maghimo nga permanenteng programa sa suicide intervention pinaagi sa life-planning education alang sa mga batan-on.

Matod ni Villar nga dili angay kutob lamang sa paghandum sa Suicide Prevention Month ang tubag sa nasud sa mga problema sa mental health, kondili kinahanglan kini mahimong konkretong mga polisiya ug kapanguhaan.

“As we observe the Suicide Prevention Month, let us honor those we have lost not only with words, but with meaningful action. May their lives strengthen our resolve to act and to legislate with compassion, urgency, and purpose, in service of every Filipino,” matod ni Villar.

“One life needlessly lost is already one too many. We must take our part in ensuring that no life would succumb to the pressures of mental health struggles,” pagtapos ni Villar. -Ato ni Bai