Nepal, Magtukod Pag-usab og 20,000 ka Balay Human sa Baha

Kinahanglang magtukod pag-usab ang Nepal og mga 20,000 ka balay sa mga lugar nga grabeng naapektuhan sa baha, matod sa mga awtoridad niadtong Huwebes, samtang padayon ang pagpangita sa mga rescuer sa mga trabahante nga natanggong sa mga tunnel nga konektado sa hydropower projects ug liboan pa ang missing human sa katalagman sa miaging semana.

Mipahinabo ang pagkahugno sa glacier niadtong Agosto 26 og kusog nga pagdagsang sa yelo, bato ug lapok sa utlanan sa kabos nga nasod uban sa China, nga miguba sa mga komunidad ug baryo ug pipila lamang ka balay ang nagpabiling nagtindog ug wala madaot.

“Our preliminary estimates are that 7,500 houses have been completely destroyed, either washed away or buried under debris and mud,” matod ni Dharma Raj Upreti, chief sa National Disaster Risk Reduction and Management Authority, ngadto sa Reuters.

Bisan ang mga balay nga nagpabiling nagtindog dili na kapuy-an, matod ni Upreti, samtang gibana-bana sa mga awtoridad nga mga 20,000 ka balay ang kinahanglang tukoron pag-usab.

Dili mokubos sa 1,204 ka tawo ang namatay sa miaging semana dihang ang tubig nga nagdala og yelo, lapok ug bato mibanlas sa mga balay, kadalanan ug eskwelahan sa mga lungsod ug baryo duol sa utlanan sa nasod sa Tibet sa China. Kapin 4,200 ka tawo ang missing gihapon ug liboan pa ang napahawa sa ilang mga puy-anan.

“There is no point in rebuilding the houses in the same locations, as that would expose people to the same risks,” matod ni Upreti.

Nagtrabaho ang mga awtoridad sa pagtino sa mas luwas nga mga lugar diin mahimong tukoron ang bag-ong mga balay ug balhinan ang mga komunidad, aron dili na maatubang sa mga residente ang susamang mga katalagman sa umaabot, matod niya.

Matod ni Nepal’s Prime Minister Balendra Shah niadtong Miyerkules nga gitutokan sa iyang gobyerno ang rehabilitasyon ug pagtukod pag-usab samtang padayon ang pagpangita sa mga survivor taliwala sa liboan nga missing gihapon.

Matod sa usa ka army officer nga kabahin sa search-and-rescue operation, nga misulti sa kondisyon nga dili nganlan tungod kay wala siya tugoti nga makigsulti sa media, padayon ang pagpangita sa mga survivor nga gituohang natanggong sa mga tunnel nga konektado sa hydropower projects.

“All the tunnels are being searched with the assistance of experts from India, South Korea and China,” matod niya.

“The search-and-rescue operation will continue as long as there is any hope of finding survivors. Even if there are no survivors, we will recover the dead bodies,” matod niya.

Nagtukod og base sa Batar ang usa ka South Korean team sa mga rescue worker nga adunay drones, rescue dogs, acoustic equipment, video ug thermal imaging machinery, duol sa tunnel sa Upper Trishuli-1 hydropower plant, diin siyam ka South Korean workers ang nawala, matod sa Yonhap news agency.

PAGTUTOK SA PAGBALIK SA NORMAL NGA KAHIMTANG

“People have lost everything. They don’t have citizenship IDs or passports,” matod ni Phanindra Paudel, usa ka opisyal sa Nepal’s National Emergency Operation Center.

Naningkamot ang mga awtoridad sa mga distritong naapektuhan sa katalagman nga ibalik sa normal kutob sa mahimo ang adlaw-adlaw nga kahimtang, ilabina ang pagpabalik sa mga bata sa temporaryong mga eskwelahan.

Kapin usa ka semana human sa baha, dili mokubos sa 22,000 ka bata ang dinaliang nanginahanglan og limpyo ug luwas nga mainom nga tubig, sanitasyon ug suporta sa kahinlo, matod sa UNICEF sa usa ka pahayag.

“Our priority is to restore normal life. We are considering if children can be taught in the holding centres till the time regular classes resume,” matod ni Paudel.

Lisod ang pagpangita og luwas nga mga building diin mahimong ipadayon ang mga klase, matod sa mga magtutudlo.

“We are looking for safe, empty buildings or other schools where we can resume classes. The school building was completely washed away, so we will have to build a new one in a safer location,” matod ni Rajendra Dawadi, headmaster sa usa ka eskwelahan nga nakatabang sa pagluwas sa mga 900 ka estudyante pinaagi sa pagpahawa kanila sa tukmang oras.

Nakaikyas si Shanti Sunar, 45, uban sa iyang bana gikan sa katalagman apan nawad-an siya sa iyang balay ug gamay nga tindahan nga iyang gipadagan.

“I have been visiting the site almost every day. I can recognise where our house stood, but there is no trace of it now. I go there to look in the hope of finding some gold and jewellery we could not take while escaping,” matod niya.

“We cannot rebuild at the same location because it is not safe. I expect the government to relocate us to a safer place.”

Nagplano ang Nepal nga tukoron pag-usab ang early-warning system alang sa landslides sa ilang bahin sa utlanan sa China pinaagi sa pagbutang og seismic sensors, cameras ug satellite link, matod sa duha ka Nepali government sources ngadto sa Reuters niadtong Miyerkules.

-Ato Ni Bai