King Oyo Nyimba, kanhing pinakabatang monarch sa kalibotan, ilubong sa Uganda

KAMPALA - Ilubong niadtong Sabado ang namatay nga Ugandan monarch nga si Oyo Nyimba, kinsa nahimong balita sa tibuok kalibotan niadtong 1995 sa dihang nahimo siyang hari sa Tooro Kingdom sa edad nga 3, samtang nagpadayon ang lalis sa royal family bahin sa mosunod sa trono.

Namatay si King Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV niaging bulan sa edad nga 34 sa United States, diin nagpatambal siya sa cancer.

Nahimo siyang pinakabatang monarch sa kalibotan sa dihang gikoronahan siya tulo ka dekada ang milabay human sa kamatayon sa iyang amahan nga si King Olimi III. Nakadani sa interes ug pagdayeg sa tibuok kalibotan ang mga hulagway sa bata nga hari nga nagsul-ob og korona ug royal robes.

Liboan ka tawo, nga ang pipila nagsul-ob og tradisyonal nga puting tunic ug bark cloth, ang miagi sa royal palace karong semanaha sa Fort Portal, ang kapital sa gingharian sa western Uganda, aron maghatag og kataposang pagtahod.

LALIS SA PAGSUNOD SA TRONO

Gidumala ang Uganda sa usa ka piniling head of state, apan nagpabilin niini ang pipila ka gingharian nga naglungtad na sa wala pa ang British colonial era ug giisip nga lig-on nga pundasyon sa tradisyonal nga identidad ug kabilin.

Nagdala ang kamatayon ni Oyo og dakong lalis bahin sa mosunod sa trono. Gipahibalo niadtong Miyerkules sa usa ka committee nga gilangkuban sa mga miyembro sa royal clan nga ilang gipili isip hari ang ig-agaw ni Oyo nga si Edward Rukidi Kijanangoma, usa ka news anchor ug editor sa state broadcaster nga UBC.

Apan matod sa suod nga pamilya ni Oyo, ang iyang anak nga lalaki, nga wala pa kaniadto mahibaloi sa publiko, maoy angay mosunod kaniya sa trono, sumala sa kabubut-on sa namatay nga hari. Wala maminyo si Oyo ug wala usab mahibaloi kaniadto nga aduna siyay anak hangtod gipahayag sa prime minister sa gingharian nga aduna siyay anak nga lalaki sa Agosto 27 nga pahayag nga nagpahibalo sa iyang kamatayon.

Gipahayag ni Andrew Mwenda, usa ka iladong Ugandan journalist ug paryente sa royal family, niadtong Huwebes nga wala makapakita ang pamilya ni Oyo og hulagway sa iyang anak ug wala usab sila mohatag og detalye bahin sa pamilya sa inahan sa bata.

Posibleng malangan ang paglubong tungod sa lalis, kay kinahanglan nga adunay bag-ong hari aron mohimo sa usa ka importanteng ritwal atol sa seremonya. Apan matod sa usa ka source nga adunay kahibalo sa mga panaghisgot bahin sa krisis, malampusong napadayon sa national authorities ang pagsunod ni Kijanangoma sa trono.

Wala makontak ang usa ka government spokesperson alang sa komento. Gipahayag sa Ugandan military niadtong Biyernes nga gipakusog niini ang seguridad sa lugar aron malikayan ang bisan unsang kagubot.

OYO ILUBONG UBAN SA UBANG MGA HARI

Si Oyo mismo nahimong hari human sa dugay nga lalis bahin sa mosunod sa trono nga natapos sa korte.

Nahimo siyang U.N. goodwill ambassador nga nagpasiugda sa pakigbatok sa HIV ug AIDS. Nakapalig-on usab siya og suod nga relasyon sa kanhing Libyan leader nga si Muammar Gaddafi, kinsa iyang gihimong special adviser sa monarch. Nagdonar si Gaddafi og kuwarta alang sa pag-ayo sa royal palace.

"We are sending a revered and loved leader, an icon and we want to make sure the moment, the spectacle and rituals fit his stature," matod ni Vincent Mugume, spokesperson sa gingharian, sa Reuters.

Human sa funeral service ug mga eulogy sa usa ka lokal nga cathedral, ilubong siya sa royal tombs duol sa palasyo.

Human ibutang ang lungon sa lubnganan, ang Omusuna, ang tradisyonal nga chief priest nga gitahasan sa paglubong sa mga monarch sa Tooro, mogiya sa mosunod nga hari sa tradisyon sa paghulog og siyam ka liso sa kape ngadto sa lubnganan.

Gidayeg sa mga nakaila kang Kijanangoma, 56, ang iyang pagkamapainubsanon. Dili kaayo siya makita sa publiko samtang nagpadayon ang lalis bahin sa mosunod sa trono.

"Someone you don't get to find in scandals, someone that is so quiet," matod ni Mary Tumwikirize, kauban ni Kijanangoma sa UBC, sa usa ka television interview. "It took me a very long time to actually know that he was a prince."

Gawas sa trono, mapanunod sa bag-ong hari ang dakong royal estate nga naglakip sa dagkong luna sa yuta ug dagkong cash payouts gikan sa central government.

-Ato ni Bai