Kapin sa upat ka milyon nga mga estudyante apektado sa linog sa Mindanao— DepEd

Mukabat sa kapin upat ka milyon ka mga estudyante ang naapektuhan sa magnitude 7.8 nga linog nga miigo sa pipila ka bahin sa Mindanao niadtong Hunyo 8, 2026, nga mao usab ang unang adlaw sa klase sa nasud human sa taas nga summer break, sumala sa Department of Education (DepEd).

Gibutyag kini ni DepEd Undersecretary for Operations Malcolm Garma atol sa usa ka interbyu sa radyo niadtong Martes, usa ka adlaw human sa makamatay nga linog nga nakapatay na sa kapin 30 ka mga tawo.

Sumala sa report sa Philippine News Agency, giklaro ni Garma nga apil sa maong ihap ang mga estudyante kansang mga balay naguba o naapektuhan tungod sa linog.

“More than four million na ‘yung affected learners natin. Kapag sinabi nating (Kapin sa upat ka milyon ang mga naapektuhan nato nga mga estudyante. Kung atong hisgutan ang apektado), they may be affected not in the schools but even in their homes (posible nga dili lang sa eskwelahan sila naapektuhan, kundi apil na usab sa ilang mga panimalay). Also, around 156,000 teaching and non-teaching personnel (Aduna usab mga 156,000 ka mga magtutudlo ug non-teaching personnel nga naapektuhan), matod ni Garma.

Gisulti usab niya nga atol sa linog, adunay mga estudyante nga gikatahong nawagtangan og panimuot tungod sa grabeng kahadlok ug kalisang.

Dugang pa niya, ang mga taho bahin sa mga namatay ug sa gidak-on sa kadaot padayon pang giberipika sa mga otoridad.

“We already had a report na mayroong isang estudyante na naging (that one student became a) casualty, but not in the school. I think a victim of a landslide in some area in Sarangani, hindi pa natin exactly ma-identify (we cannot identify exactly yet),” dugang pa niya.

MENTAL UG PISIKAL NGA KAAYOHAN SA MGA ESTUDYANTE

Matud pa ni Garma, prayoridad sa DepEd ang kaluwasan ug mental nga kahimsog sa mga estudyante sa dili pa ipadayon ang face-to-face nga mga klase, ilabina sa Sarangani ug General Santos City.

“Number 1 dito ‘yung trauma muna ng mga bata, mai-settle down muna sila in terms of ‘yung kanilang nasirang bahay, mga nasirang imprastraktura diyan sa mga lugar na iyan (Una sa tanan, kinahanglan una nga maatiman ang trauma o kahadlok nga nasinati sa mga bata. Kinahanglan usab nga makabangon ug makapahiuli una sila gikan sa kadaot sa ilang mga balay ug sa mga imprastraktura nga nadaot sa ilang mga lugar),” matod niya.

“Iyon muna siguro, then we’ll see, in terms of the rehabilitation, kung paano tayo magpapatuloy ng ating pag-aaral (Kana sa karon siguro ang unahon, unya ato tan-awon sunod, ilabina sa rehabilitasyon, kung unsaon nato pagpadayon sa atong pagtuon),” dugang pa niya.

RAPID ASSESSMENT

Sa Facebook, gipahibalo sa DepEd nga naghimo sila og Rapid Assessment pipila ka oras human sa linog.

“Agad ding nakipagpulong ang mga opisyal sa national level sa mga field personnel upang alamin ang lawak ng pinsala, lalo na sa mga pasilidad ng mga paaralan. Batay sa Rapid Damage Assessment ng ahensiya as of 5:00 p.m. ngayong araw (June 8, 2026), 62 silid-aralan ang totally damaged, 93 naman ang nagtamo ng major damage, habang 381 classrooms ang may minor damage. (Dayon nakigpulong ang mga opisyal sa nasyonal nga lebel sa mga field personnel aron susihon ang tibuok kadaot, ilabina sa mga pasilidad sa eskwelahan. Base sa Rapid Damage Assessment 5:00 p.m. niadtong adlaw (Hunyo 8, 2026), 62 ka classroom ang hingpit nga nadaot, 93 ang grabe , samtang 381 ang ginagmay nga naguba).

Matod pa ni Rafaelito Alejandro sa Office of Civil Defence sa DZBB radio ug sumala sa report sa Reuters, ang mga eskwelahan nga bag-o pa lang nagbukas niadtong Lunes gipahunong usab sa Martes samtang padayon pa ang inspeksyon sa mga building, tungod kay daghan niini ang nadaot gikan sa ginagmay hangtod sa dagko.

Usa ka video gikan sa usa ka eskwelahan nagpakita sa mga bata nga naglingkod sa salog samtang kusog nga nag-uyog ang palibot. Ang uban nagkupot sa ilang mga magtutudlo, ug dayon nagdagan palayo sa dihang naguba ang usa ka temporaryong silonganan.

Girekord sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs) ang 23 ka kusog nga aftershocks, ug ang pinakakusog niini mao ang magnitude 6.7. Tungod niini, napugos ang ubang mga residente nga magpabilin sa mga evacuation center ug tent.

PAGLUWAS SA MGA NA-TRAP NGA BIKTIMA

Sa karon, padayon ang search and rescue operations sa mga rescuers sa usa ka building sa General Santos City nga gituohang adunay duha ka tawo nga natrap, ug kini nga lugar maoy pinakagrabeng naapektuhan sa linog nga nakapatay na og mga 37 ka tawo ug gatos-gatos ka mga samaran.

Matod ni Regional Fire Officer Edgar Tanawan, duha na ka tawo ang nakuha nga buhi gikan sa usa ka commercial building, apan usa ang napamatud-ang patay na. Wala pa gihapon makit-an ang kahimtang sa nahibiling duha, base sa mga sensor.

“It’s difficult to accept, as a mother, that my son is still trapped there (Lisod dawaton isip usa ka inahan nga ang akong anak natrap pa didto), matod ni Dioslinda Deluvio, nga naghulat sa gawas sa building. “I don’t know… it’s very hard to accept (Wala nako kabalo… lisod kaayo dawaton).”

“My only call is to have him retrieved today so we can be at peace (Gusto nako nga makita siya karon para makapahulay na kami),” dugang pa niya.

Ang 7.8-magnitude nga linog nga nakapahinabog tsunami warnings sa ubang nasod miigo mga alas-una sa buntag, mga 20 kilometros sa baybayon sa Sarangani province, ug ang pag-uyog nabati sa tibuok Mindanao hangtod sa Manado, nga 420 kilometros (261 miles) ang gilay-on sa isla sa Sulawesi, Indonesia.

Miabot na sa sobra 400 ang samaran, ug upat pa ang missing, samtang padayon ang search and rescue operations.

Makita ang grabeng kadaot sa General Santos City, nga adunay kapin 700,000 ka populasyon ug gideklarang ubos sa state of calamity, tungod sa nagkaguba nga mga building ug sa pagkawala sa kuryente.

Ang mga opisyales sa Pilipinas nag-inspeksyon sa mga naguba nga mga building aron masuta ang tibuok kadaot, ug nagtrabaho usab sa pagpasig-uli sa suplay sa kuryente ug tubig alang sa liboan ka mga residente nga naapektuhan sa kalamidad. Ang linog miabot walo ka bulan human sa pinakamatay nga linog sa nasod sulod sa miaging dose ka tuig, sa dihang ang mabaw nga 6.9-magnitude nga linog miigo sa kadagatan duol sa sentral nga isla sa Cebu ug nakapatay og 79 ka tawo.

Sa General Santos ug Sarangani, ang mga pasyente gihatagan og medikal nga atensyon sulod sa mga temporaryong tulda samtang nagtrabaho ang mga opisyal aron masiguro nga luwas ang mga ospital, matod ni Health Secretary Teodoro Herbosa sa DZBB. Gidugang niya nga kritikal ang pagpasig-uli sa kuryente kay ang mga brownout naglimite sa access sa sensitibo ug advanced nga medikal nga tambal ug serbisyo nga gikinahanglan sa mga pasyente.

Ang Pilipinas makasinati og gatosan ka linog matag tuig ug nahimutang sa usa ka tectonically complex nga bahin sa Pacific “Ring of Fire,” usa ka seismic belt nga naggikan sa South America hangtod sa Russian Far East.

-Ato ni Bai