Dengue outbreak sa Bangladesh, misamot; mga ospital napuno sa mga pasyente

Misamot ang dengue outbreak sa Bangladesh, diin 42,590 ka tawo na ang naospital ug 117 ang namatay karong tuiga, samtang ang kusog nga pagsaka sa mga kaso karong Setyembre naghatag og dugang nga kabug-at sa mga ospital ug nagpatungha og kabalaka nga mahimo pang mosamot ang sakit nga dala sa lamok sa umaabot nga mga semana.

Namatay ang labing menos upat ka dengue patients ug 1,558 ang naospital sulod sa miaging 24 oras, sumala sa datos sa health ministry. Kini ang pinakadaghan nga naospital sulod sa usa ka adlaw nga natala karong tuiga.

Kusog nga mikaylap ang sakit sa miaging mga semana. Ang dengue mahimong hinungdan sa hilanat, grabeng sakit sa ulo ug mga komplikasyon nga mahimong ikamatay. Nagpabalik kini sa kabalaka human masinati sa Bangladesh ang pinakagrabeng dengue outbreak niini niadtong 2023. Misamot usab ang kabug-at sa healthcare system sa nasud tungod sa nationwide measles outbreak nga nakapatay na sa dul-an sa 1,000 ka bata karong tuiga.

Gipasidan-an sa mga health expert nga mahimong mas grabe ang Setyembre kumpara sa Agosto, nga nakatala sa pinakadaghang dengue cases sulod sa usa ka bulan karong tuiga.

Miingon si Professor Kabirul Bashar, usa ka medical entomologist sa Jahangirnagar University, nga base sa iyang surveillance ug forecasting model, mahimong molapas sa 30,000 ang maospital karong bulana kon magpadayon ang kasamtangang dagan sa mga kaso. Posible usab nga magpadayon ang pagkaylap sa dengue hangtod Oktubre tungod sa kahimtang sa panahon.

“The peak has not been reached yet,” matod ni Bashar. “If the current trajectory continues, September may become the worst month of the year for dengue infections.”

KULANG ANG MGA HIGDAAN SA OSPITAL

Alang kang Zahid Hasan, 32, nahimong personal nga pagsulay ang outbreak dihang gihilantan og taas ang iyang upat ka tuig nga anak nga lalaki ug nadayagnos og dengue.

Sa dihang misamot ang kahimtang sa bata, gidala siya ni Hasan sa tulo ka government hospital apan walay bakanteng higdaanan.

“I was terrified. As a father, it was unbearable to watch my child getting worse without knowing where he could be admitted,” matod ni Hasan.

Sa ulahi, nakakita siya og higdaanan sa usa ka private hospital pinaagi sa tabang sa usa ka paryente. Nakadawat ang iyang anak og pito ka bag sa dugo ug plasma sa wala pa kini nakagawas sa ospital.

“Those days were a nightmare for us. We were constantly afraid something could happen to him,” matod ni Hasan. Luya gihapon ang iyang anak ug hinay-hinay pa nga nagpaayo.

Mahimong kalit nga mograbe ang kahimtang sa dengue patients human mawala ang ilang hilanat. Posibleng motungha ang mga komplikasyon sama sa plasma leakage, ubos nga blood pressure, shock ug grabeng pagdugo, busa importante ang hugot nga pagbantay sa pasyente human mawala ang hilanat.

“Patients are flooding hospitals, and warning signs such as abdominal pain, dizziness and unusual lethargy must not be ignored,” matod ni Professor Tarek Alam, usa ka doktor nga nag-atiman og dengue patients sa Dhaka.

Miingon si Bashar nga ang pagkaylap sa Aedes mosquitoes gawas sa Dhaka ug ubang dagkong siyudad maoy nakapadaghan sa infections sa mga distrito ug rural areas. Nakatala na og dengue cases sa tanang 64 ka distrito sa Bangladesh, bisan pa nga sa kapital gihapon gikan ang pinakadaghang kaso.

Gipakusog sa gobyerno ang mga lakang sa pagpugong sa dengue samtang nagkagrabe ang outbreak. Gimando ni Prime Minister Tarique Rahman ang nationwide cleanup ug awareness campaigns, ug giawhag ang mga tawo nga tangtangon ang nagtapok nga tubig ug ubang lugar nga mahimong pamugaran sa lamok. Giawhag usab niya ang mas aktibong pag-apil sa mga komunidad sa pagkontrol sa lamok.

“Fogging alone cannot control dengue if breeding sites remain untouched,” matod ni Bashar. “Control efforts must target areas where Aedes mosquitoes are actually breeding. The biggest weakness in dengue control is the lack of evidence-based interventions.” -Ato ni Bai