Climate change posibleng hinungdan sa pagkahugno sa glacier sa Nepal

Posibleng dako ang natampo sa climate change sa grabeng pagkahugno sa glacier nga mibaha sa mga bahin sa Nepal ug Tibet sa ulahing bahin sa Agosto, nga mipatay sa mga 1,400 ka tawo ug nakapawala gihapon sa liboan, matod sa mga scientist niadtong Huwebes.

Miingon ang World Weather Attribution (WWA) group of researchers nga ang paspas nga pagsaka sa temperatura sa rehiyon maoy hinungdan sa pagnipis sa mga glacier ug pagkatunaw sa yelo ug permafrost nga nalubong sa ilawom sa bato sa Himalayas.

Bisan lisod tukion ang eksaktong papel sa climate change sa pagkahugno sa mga 2 sq km (0.8 sq miles) nga bahin sa batoon nga bungtod ug glacier ice sa Langtang Lirung mountain niaging bulan, miingon ang mga researcher nga miapil sa pagtuon nga ang kusog nga pagsaka sa temperatura maoy nakamugna sa mga kondisyon nga nakapadako sa posibilidad nga mahitabo kini.

“There’s absolutely no doubt that human induced climate change played a role here in the preconditioning of the disaster through permafrost thawing, through thinning of the glaciers, through having more rainfall instead of snow,” matod ni Friederike Otto, climatologist sa Imperial College London.

Gigamit sa WWA ang peer-reviewed methods aron susihon ang papel sa global warming sa grabeng mga panghitabo sa panahon, sumala sa website niini.

Miingon ang pagtuon nga ang kasagarang temperatura sa Himalayan region niadtong Agosto mga 5 degrees Celsius (9 degrees Fahrenheit) nga mas taas kaysa normal, diin 1.5 C sa maong pagsaka ang tungod sa climate change.

Matod sa pagtuon, ang talagsaong kadaghan sa snowfall niadtong Oktubre ug Nobyembre sa miaging tuig nakadugang usab sa gidaghanon sa natunaw nga tubig sa dihang misugod pagsaka ang temperatura, nga posibleng nakatampo sa pagkahugno sa glacier.

Nagkanipis ang mga glacier sa rehiyon og mga tunga sa metro matag tuig (mga 1.6 feet) sukad sa tuig 2000, nga nakausab sa pressure sa mga bato. Posible usab nga napahuyang sa pagkatunaw sa permafrost ang batoon nga bungtod, matod sa pagtuon.

Posible usab nga nakatampo ang 7.8 magnitude nga linog nga miigo sa maong bukid niadtong 2015 pinaagi sa pagpahuyang sa bato sa ilawom niini, apan dili klaro ang eksaktong epekto niini.

“We conclude that this was a geologically vulnerable slope, potentially weakened by the 2015 earthquake, but it was destabilised further by glacier and permafrost retreat and by the excessive meltwater and exceptional warmth in the final period before the collapse,” matod ni Walter Immerzeel, mountain hydrologist gikan sa Utrecht University.

-Ato ni Bai