CHR Nanawagan og ‘Rights-Based’ Justice System alang sa mga Batan-on nga Nalambigit sa Grabeng Krimen

Nanawagan ang Commission on Human Rights (CHR) og “rights-based” juvenile justice system nga magbalanse sa accountability ug pagpanalipod sa mga bata ug motubag sa mga hinungdan sa violence sa mga batan-on, human sa makamatay nga pagpamusil sa Ateneo de Zamboanga University High School.

Nahitabo ang trahedya niadtong Martes (Agosto 18, 2026) sa dihang usa ka Grade 7 student ang nag-live-stream sa iyang kaugalingon nga namusil ug nakapatay og laing estudyante sulod sa classroom gamit ang body-worn camera sa wala pa niya kitlaa ang iyang kaugalingong kinabuhi.

Miingon si Zamboanga Mayor Khymer Adan Olaso sa DZBB radio nga gi-live-stream sa namusil ang pag-atake pinaagi sa body-worn camera.

Gipamatud-an sa Reuters ang usa ka live-stream video sa namusil sulod sa eskwelahan. Makita sa video ang estudyante nga misulod sa usa ka classroom ug namusil. Human niini, nag-ilis siya og armas, misulod sa laing classroom ug mipabuto pa og daghang bala.

Kini ang ikaduhang high-profile campus shooting sa Pilipinas sulod sa wala pay duha ka bulan, human sa usa ka pag-atake sa Tacloban City niadtong Hunyo nga nakapatay og tulo ka estudyante ug nakasamad og gibana-banang 20.

Human sa independent probe sa Region IX office niini, gipasiugda sa CHR nga bisan kinahanglan nga walay pagduhaduha nga kondenahon ang violence, dili angay nga maghukom sa dili pa mahuman ang hingpit nga imbestigasyon—ilabi na kon giunsa pagkuha sa usa ka menor de edad ang mga armas.

Miingon ang CHR, “Preventing similar incidents requires stronger school safety and child protection mechanisms. CHR calls on government agencies, local government units, schools, families, and communities to strengthen safeguards, including accessible psychosocial and mental health support and measures to prevent children’s access to firearms.”

“Prevention must look beyond the immediate violence and address the conditions that place children at risk while keeping schools safe spaces for learning, development, and peace,” dugang niini.

Giawhag usab sa CHR ang mga awtoridad nga susihon ang mga hinungdan nga posibleng nakaamot sa gibuhat sa bata sama sa:

access sa firearms,

• suporta gikan sa pamilya ug komunidad,

• kahimtang sa eskwelahan, ug

• psychosocial well-being.

Mga Pangunang Rekomendasyon sa CHR

Holistic Accountability: Ang rights-based juvenile justice framework nagpanubag sa mga menor de edad sa paagi nga angay sa ilang edad samtang giila nga mahimo usab silang magkinahanglan og proteksyon, intervention, ug mental health support.

Proactive Safeguards: Kinahanglan pugngan sa government agencies, local authorities, ug mga eskwelahan ang access sa mga bata sa firearms, palig-onon ang seguridad sa campus, ug maghatag og dali nga ma-access nga psychosocial care.

Media and Public Restraint: Giawhag sa CHR ang mga journalist nga likayan ang sensationalism, graphic details, ug dali-daling paghimo og mga konklusyon bahin sa motibo. Giawhag usab niini ang publiko nga undangon ang pagpakigbahin online sa live-stream video sa perpetrator, mga litrato, o personal nga pagkaila niini.

Gimandoan ni President Ferdinand Marcos Jr. ang law enforcement agencies nga maghimo og hingpit nga imbestigasyon ug magpatuman og mga lakang aron masiguro nga magpabiling luwas nga mga lugar ang educational institutions.

“Our schools are where we entrust our children to learn, to grow and to dream about the lives ahead of them. They must also be among the safest places in our country,” matod ni Marcos sa usa ka pahayag.

Sa pag-usab og pahayag sa suporta sa direktiba sa chief executive, gipasiugda sa CHR nga kinahanglan magdungan ang accountability, pagpanalipod sa mga bata, ug pagpugong sa violence.

“Every school must remain a place where children can learn and grow in safety and dignity,” matod sa Commission.

Miingon kini nga ang kaayohan sa mga bata kinahanglan maoy prayoridad, ug midugang nga “Accountability, child protection, and violence prevention need not compete. A rights-based response requires all three.”

-Ato ni Bai