Bangladesh nagpasidaan nga mahimong mosamot ang dengue human sa makamatay nga Setyembre

Misulod ang Bangladesh sa Oktubre nga nag-atubang sa nagkagrabeng dengue outbreak human sa pinakakamatay nga bulan niini karong tuiga, samtang nagpasidaan ang mga eksperto nga mahimong makapadugang sa pagkaylap sa sakit ang kahimtang sa panahon, nga nagdugang sa pressure sa mga ospital nga nakigbatok na sa pinakagrabeng measles outbreak sa kalibotan.

Ang pagbalik sa dengue, nga adunay mga sintomas sama sa hilanat ug kasakit sa kaunoran ug mga lutahan, misunod sa pinakakamatay nga dengue outbreak sa Bangladesh niadtong 2023 ug nagdugang sa pressure sa healthcare system diin kapin sa 1,100 ka bata ang namatay tungod sa measles karong tuiga.

"I was lucky to get a bed, but many dengue patients are still struggling to find one," matod sa 30-anyos nga police sergeant nga si Shafiqur Islam, nga nakagawas sa ospital karong semanaha human makadawat og blood transfusion.

"Many of my colleagues have also been infected. We spend our days serving the public, but often neglect our own health."

Matod sa mga eksperto, ang bag-ohay nga pag-ulan ug nag-usab nga weather patterns mahimong makatabang nga magpadayon ang pagkaylap sa dengue hangtod Oktubre, nga kasagarang usa sa mga bulan nga pinakataas ang kaso sa sakit.

"Our forecasting model indicates that the dengue situation will worsen further in October," matod ni medical entomologist Kabirul Bashar sa Jahangirnagar University, nga nanawagan og targeted mosquito controls ug mas hugot nga pagpugong sa mga panimalay.

DENGUE NAHIMONG NASYONAL NGA HAGIT

Ang pagkaylap sa Aedes mosquito nga nagdala sa dengue lapas sa dagkong mga siyudad naghimo sa sakit nga usa ka nasudnong hagit, matod ni Bashar, ug nagpasidaan nga dili igo ang fogging gamit ang pesticide lamang kon dili wagtangon ang mga lugar diin mangitlog ug modaghan ang mga lamok.

Ang mga pag-ulan niadtong Setyembre mahimong magpadayon sa pagduso sa mga impeksiyon hangtod Oktubre tungod sa 45 ngadto sa 60 ka adlaw nga kal-ang tali sa pag-ulan ug dengue transmission, dugang niya.

Labing menos 245 ka tawo ang namatay ug 79,620 ka dengue patients ang na-admit sa ospital sukad Enero, sumala sa health ministry. Ang 148 ka namatay niadtong Setyembre mas taas kumpara sa 43 niadtong Agosto ug 36 niadtong Hulyo.

Niadtong Miyerkules, unom pa ka tawo ang namatay ug 1,948 ka bag-ong dengue patients ang naospital, samtang 5,485 ang gitambalan sa tibuok nasod.

Walay espesipikong treatment alang sa sakit, ug girekomenda sa mga doktor ang pagpahulay, pag-inom og daghang fluids, ug painkillers sama sa paracetamol, bisan pa nga ang grabeng mga kaso nagkinahanglan og pagmonitor sa ospital aron malikayan ang mga komplikasyon.

CLIMATE FACTOR

Nakadugang usab ang climate change sa kawalay kasiguruhan bahin sa pattern sa pagkaylap sa dengue.

Usa ka pagtuon nga nagtutok sa Bangladesh sulod sa 22 ka tuig hangtod 2022 nakakaplag nga ang temperatura ug pag-ulan sa nangaging mga bulan adunay suod nga kalambigitan sa dengue transmission.

Matod sa mga researcher, ang nag-usab nga weather patterns mahimong makaapekto sa gidaghanon sa mga lamok ug sa pagkaylap sa sakit.

Matod ni Bashar, ang nag-usab nga pattern sa pag-ulan ug humidity nag-usab sa seasonal behavior sa Aedes mosquitoes, nga naghimo kanila nga aktibo sulod sa mas taas nga panahon ug nagpalugway sa ilang breeding period.

Ang mga findings nahiuyon sa mga konklusyon sa World Health Organization.

MGA EKSPERTO NANAWAGAN OG PAGLIKAY LABAW PA SA PANINGKAMOT SA GOBYERNO

Matod sa public health specialists, kinahanglan molapas sa government campaigns ang mga lakang sa paglikay, diin ang pagtangtang sa nagtapok nga tubig usa sa labing maayong paagi sa pagpugong sa pagdaghan sa mga lamok. Matod sa mga residente sa daghang mga lugar, nagpabilin kining problema bisan pa sa mga paningkamot sa pagkontrol niini.

"There are a lot of mosquitoes in our area, but we haven't seen any initiative to control or eliminate them," matod sa 32-anyos nga si Zahid Hasan, kansang upat ka tuig nga anak nga lalaki bag-ohay lang naayo gikan sa dengue, apan siya mismo nakasinati na og hilanat.

Importante ang prevention aron mapagaan ang pressure sa mga ospital nga nakigbatok sa daghang outbreaks, matod ni Mahmudur Rahman, kanhi director sa Institute of Epidemiology, Disease Control and Research.

"The health system has limited capacity to cope with simultaneous outbreaks," matod niya. "Preventing infections by reducing mosquito breeding is critical."

Gipakita sa government figures nga adunay 21,520 ka confirmed cases sa measles sukad Marso 15, taliwala sa kapin sa 190,000 ka tawo nga nangayo og medical care tungod sa suspected measles o susamang mga sintomas.

-Ato ni Bai