ASEAN Misagop sa Manila Declaration aron Palig-onon ang Pagpangandam sa Katalagman

Nagkauyon ang mga miyembro sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) nga palig-onon ang pagpangandam batok sa mga katalagman pinaagi sa mas paspas nga pagpatuman sa mga lakang sa pagpugong ug anticipatory action, human pormal nga gisagop ang Manila Declaration sa pagtapos sa duha ka adlaw nga ASEAN Ministerial Conference on Disaster Resilience (AMCDR) 2026 sa Pasay City niadtong Miyerkules.

Miingon si Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr., chair sa ASEAN Ministerial Meeting on Disaster Management, sa iyang closing speech nga ang deklarasyon maoy mogiya sa regional cooperation alang sa disaster resilience hangtod 2030 ug sa mosunod pang mga tuig.

“As the 2026 ASEAN Ministerial Conference on Disaster Resilience comes to a close, it is my honor, in my capacity as Chair of the Ministerial Meeting, to announce that we have formally adopted the Manila Declaration,” matod ni Teodoro.

Matod niya, nagtakda ang deklarasyon og tulo ka mga bahin nga aksyonan: ang pagpas-pas sa pagpatuman sa ASEAN Agreement on Disaster Management and Emergency Response (AADMER) Work Program 2026-2030; pagpalig-on sa accountability, monitoring ug learning sa ASEAN alang sa disaster resilience; ug paghulma sa disaster resilience agenda sa ASEAN padulong sa 2030 ug sa mosunod pang mga tuig.

Miingon si Teodoro nga dili mahimong pirming dili mausab ang deklarasyon, aron makatugot sa ASEAN nga ipahiangay ang pamaagi niini samtang mausab ang mga katalagman ug risgo.

“And we have agreed that this shall be a living document that shall provide for flexibility, agility, cooperation, to meet disasters more effectively as they come and as we learn,” dugang niya.

Matod ni Teodoro, gikatakdang i-note sa mga lider sa ASEAN ang deklarasyon atol sa 49th ASEAN Summit sa Nobyembre, ubos sa pag-uyon sa tanang member states.

Tungod kay ang rehiyon sa ASEAN usa sa mga lugar sa kalibotan nga labing kanunay maigo sa mga katalagman, usa sa mga dakong gitutokan sa conference mao ang panginahanglan nga molihok sa dili pa mahitabo ang katalagman, imbis nga magsalig kasagaran sa pagresponde human kini mahitabo.

Miingon si Indonesia’s Deputy Minister for Prevention of the National Disaster Management Authority Abdul Muhari nga gamay ra og kapuslanan ang early warning systems kung ang mga pasidaan dili konektado sa mga desisyon ug mga kahinguhaan nga gikinahanglan aron makalihok.

“Warning alone is not enough. We must connect this knowledge to forecast shared trigger, decision authority, pre-arranged financing, and local capacity, so that early warning consistently becomes early action,” matod ni Muhari.

“This requires end-to-end people-centered early warning systems supported by science, technology, geospatial information, risk analysis, AI, and interoperable data,” iyang gipasiugda.

Midugang siya nga ang lokal nga kahibalo ug kasaligan nga mga network sa komunikasyon kinahanglan usab nga mahimong bahin sa sistema, tungod kay mapuslanon lamang ang impormasyon kung makaabot kini sa mga naghimo og desisyon ug sa mga komunidad sa hustong panahon.

Gipasiugda usab ni Muhari ang papel sa mga komunidad sa pagdumala sa katalagman, nga matod niya dili lamang sila angay isip mga makadawat og tabang, kondili mga unang motubag ug importanteng mga kauban usab.

Miingon si Deputy Secretary-General for the ASEAN Socio-Cultural Community San Lwin nga gipakita sa mga diskusyon ang nag-usab nga kahimtang sa mga risgo sa rehiyon nga naapektuhan sa climate change, paspas nga urbanization, pagkadaot sa kinaiyahan, technological disruptions ug socioeconomic vulnerabilities.

Matod niya, nakamugna ang conference og mga rekomendasyon bahin sa early warning systems, anticipatory action, disaster risk financing, recovery readiness ug mas lig-on nga kooperasyon tali sa mga gobyerno, komunidad, pribadong sektor, academe ug uban pang stakeholders.

Samtang gimarkahan usab sa conference ang ika-10 nga anibersaryo sa “One ASEAN, One Response Declaration,” gipasiugda ni San Lwin ang panaghiusa sa rehiyon ug hiniusang paglihok sa pagdumala sa mga katalagman.

Miingon siya nga mas mapalig-on pa sa anticipatory action ang mekanismo pinaagi sa pagtugot sa mga nasod sa ASEAN nga mangandam ug molihok nga magkahiusa sa dili pa mahitabo ang mga katalagman.

Giabiabi usab sa conference ang Manila Declaration on advancing ASEAN’s disaster resilience agenda toward 2030 and beyond, ingon man ang gisugyot nga ASEAN Leaders’ Statements on the Resilient, Innovative, Sustainable and Empowered (RISE) ASEAN Vision.

Miingon si San Lwin nga ang mga dokumento maghatag og estratehikong direksyon alang sa mga paningkamot sa rehiyon sa disaster resilience lapas sa 2030, apan iyang gipasiugda nga ang tinuod nga pagsulay mahitabo human sa conference.

“The success of this conference will be measured not only by the qualities of our discussions and the outcomes that we have adopted, but by how effectively we translate our shared commitments into concrete actions,” matod niya.

Samtang, nanawagan usab si Teodoro alang sa padayon nga kooperasyon tali sa mga member states sa ASEAN ug sa ilang mga kauban, ilabina sa risk financing ug teknolohiya, ug namatikdan nga “disasters cut across sectors, scales, and borders”.

Gikutlo usab niya ang mensahe ni President Ferdinand R. Marcos Jr. nga ang regional disaster frameworks kinahanglan sa kataposan makahatag og kaayohan sa mga komunidad ug makapanalipod sa kinabuhi sa mga tawo.

“Our task is to ensure that our frameworks make a difference where they matter most, in our communities, our economies, and above all, in the lives of our people,” matod ni Teodoro, nga nagkutlo kang President Marcos.

-Ato ni Bai