Amerikano ug Duha ka German nga Siyentista Nagdaog sa 2026 Nobel Prize sa Medicine

Nagdaog sila American Karl Deisseroth ug mga German nga sila Peter Hegemann ug Georg Nagel sa 2026 Nobel Prize in Physiology or Medicine niadtong Lunes tungod sa ilang mga nadiskobrehan bahin sa kahayag ug optogenetics nga nakatabang sa pagsabot kon giunsa paglihok sa utok.

Matod sa Nobel Assembly sa Karolinska Institute sa Sweden, gipili sila Deisseroth, 54, Hegemann, 71, ug Nagel, 73, tungod sa ilang “discoveries concerning light-gated ion channels and optogenetics.”

Ang optogenetics “makes it possible to switch on, or off, the activity of individual nerve cells in a living brain,” matod ni Thomas Perlmann, Secretary-General sa Nobel Assembly sa Karolinska Institutet.

“This method is now being used in laboratories around the world to reveal the brain’s mysteries,” matod ni Perlmann.

Sa mga pagsulay sa pagtambal, gipaningkamotan sa mga tigdukiduki nga mapasig-uli ang panan-aw sa mga tawo nga nabuta tungod sa retinitis pigmentosa pinaagi sa pagbutang og protina nga sensitibo sa kahayag sa retina.

Naglaum usab ang mga tigdukiduki nga makatabang ang optogenetics sa pagpaayo sa cochlear implants, aron mas tukma ang pagpukaw sa ugat sa pandungog kay sa kasamtangang mga gamit nga naggamit og kuryente.

Ang Nobel Prize in Physiology or Medicine maoy naandang unang ipahibalo sa tinuig nga mga pasidungog sa Nobel, nga sundan sa mga pasidungog sa pisika, kimika, literatura, kalinaw, ug ekonomiya sa mosunod nga mga adlaw.

Magbahin sila Deisseroth, Hegemann, ug Nagel sa premyong 12 million Swedish crowns ($1.2 million).

NAKURAT UG NALIPAY ANG MGA GIPASIDUNGGAN

Sa unang bahin sa dekada 1990, gisusi ni Hegemann kon giunsa pagtubag sa alga nga Chlamydomonas ang kahayag sulod lamang sa tunga sa millisecond. Iyang gituohan nga usa ka protina ang mosagap sa kahayag ug molihok isip ion channel. Gisulayan kini ni Nagel pinaagi sa pagbutang sa mga gene sa Chlamydomonas ngadto sa mga itlog sa baki, diin nadiskobrehan niya ang channelrhodopsin-2—usa ka ion channel nga moabli kon mahayagan.

Niadtong 2003, ilang gipatik nga kining protina mahimong ibutang sa mga selula sa tawo ug hamster aron makamugna og mga electrical impulse pinaagi sa kahayag. Niadtong 2005, gipakita ni Deisseroth sa Stanford ang maong pamaagi sa mga selula sa ugat sa ilaga, ug usa ka tuig ang milabay ginganlan kini og optogenetics.

Matod ni Perlmann, nakaistorya niya ang tulo ka mga nakadawat sa Nobel Prize niadtong buntaga, ug nakurat ug nalipay sila sa pagkadawat sa pasidungog.

“All three said the same thing, that they thought it was absolutely wonderful to receive the prize with the other two and they call them my friends. That it’s such an honour to receive them together. So that’s something they conveyed,” matod ni Perlmann.

MGA NOBEL PRIZE GIHATAG SUKAD 1901

Gitukod ang lima ka orihinal nga Nobel Prize sumala sa testamento sa Swedish nga imbentor ug industriyalista nga si Alfred Nobel ug gihatag na sukad 1901, nga pipila lamang ka higayon nahunong, ilabina panahon sa World War One ug World War Two.

Gitukod niadtong 1968 sa sentral nga bangko sa Sweden nga Riksbank ang ikaunom nga pasidungog, ang Nobel Prize sa ekonomiya.

Gipasidunggan sa Nobel Prize sa Medicine ang pipila sa labing mahinungdanong nadiskobrehan sa siyensya sa miaging siglo, lakip ang panukiduki ni Alexander Fleming bahin sa penicillin nga gipasidunggan niadtong 1945, ug si Karl Landsteiner nga midaog niadtong 1930 tungod sa iyang pagkadiskobre sa mga grupo sa dugo sa tawo.

Sa miaging tuig, midaog ang mga Amerikanong siyentista nga sila Mary Brunkow ug Fred Ramsdell ug ang Japanese nga si Shimon Sakaguchi tungod sa ilang panukiduki nga nakatabang sa pagsabot kon giunsa sa immune system paglikay sa pag-atake sa himsog nga mga selula, nga nagbukas sa posibilidad sa bag-ong mga pagtambal sa mga sakit sama sa cancer.

Gipili ang mga nakadawat sa Nobel Prize sa mga komite sa mga eksperto nga gitudlo sa mga institusyong naghatag sa pasidungog. Gihatag ang mga pasidungog sa Stockholm, gawas sa Peace Prize nga ihatag sa Oslo, usa ka tradisyon nga sagad gikonektar sa unyon nga naghiusa sa Sweden ug Norway sa panahon nga buhi pa si Nobel.

Kapin 125 ka tuig human gipirmahan ni Nobel ang iyang testamento, nagpabilin ang daghan sa dugay nang mga tradisyon sa Nobel Prize.

Matapos ang mga selebrasyon sa Disyembre 10, ang anibersaryo sa kamatayon ni Nobel, diin dawaton sa mga nakadawat sa Nobel Prize ang ilang mga pasidungog sa mga seremonyang tambongan sa harianong mga pamilya sa Sweden ug Norway ug pasidunggan sila sa mga bangkete. -Ato ni Bai