Upper-middle income status: Ang pinakalisod nga lakang wala pa maabot

Ang pagkab-ot sa usa ka dakong tumong kanunay adunay duha ka magkasumpaking pagbati. Dili importante kon kini ba ang paggraduwar sa unibersidad, pagkadaog sa dugay nang gihulat nga pasidungog, o sa kataposan pagpalit sa balay nga imong gipangandoy—ang pagkab-ot sa usa ka dugay nang gihulat nga tumong kanunay adunay sagol nga kalipay ug kabalaka.

Una moabot ang selebrasyon ug dakong kalipay tungod kay sa kataposan nakuha na nato ang butang nga dugay natong gitinguha. Apan dili magdugay, mosulod ang kabalaka kon makab-ot ba nato ang mga gipaabot kanato ug, labaw sa tanan, kon unsa na usab ang sunod natong tumong.

Mao kini ang mga pangutana nga mitumaw sa Manila niadtong Hulyo human gimantala sa World Bank ang giusab niini nga Group Country Income Classifications, nga nagbahin sa mga nasod ngadto sa upat ka kategoriya base sa ilang Gross National Income (GNI) per capita: low-income, lower-middle-income, upper-middle-income, ug high-income.

Ang Philippines, kauban ang isig-miyembro niini sa ASEAN nga Viet Nam, sa kataposan nakaabot sa dugay nang gihulat nga klasipikasyon isip upper-middle-income country.

Gisaulog ang maong pahibalo, apan karon nga naghinay na ang kalipay, mitumaw ang pangutana kon kini ba usa ka lakang padulong sa high-income status o usa lamang ka pagsulod sa bantog nga "middle-income trap."

Gimugna sa mga ekonomista sa World Bank nga sila Intermit Hil ug Homi Kharas ang maong termino aron ihulagway ang kahimtang diin ang mga nasod nga nakalingkawas na sa low-income stage human sa dakong pagtubo sa ekonomiya mosulod sa usa ka panahon nga mohunong o mohinay ang ilang pag-uswag.

Human makaabot sa usa ka lebel sa kalamboan, mag-atubang ang mga nasod og bag-o ug lisod nga kahimtang diin dili na ubos ang gasto sa ilang labor aron magpabiling kompetitibo sa internasyonal nga merkado, apan dili pa usab igo ka produktibo o makabag-o ang ilang ekonomiya aron makigkompetensiya sa mga advanced economy.

Bisan padayon nga gilalisan ang maong termino, sukad gimugna ang klasipikasyon niadtong 1987, 40% lamang sa mga nasod nga nakaabot sa upper-middle-income tier ang nakab-ot ang high-income status.

Ang mga nasod sama sa Malaysia ug sa akong nasod nga Mexico nagpabilin niini nga klasipikasyon sulod na sa kapin sa tulo ka dekada bisan pa sa pagtubo sa ilang manufacturing sector, bukas nga mga merkado ug mga paningkamot alang sa economic integration. Sa susamang paagi, nagpabilin niini ang Brazil ug Turkey sukad sa sayong bahin sa dekada 2000, samtang naningkamot ang Thailand nga makab-ot ang high-income status sukad niadtong 2011.

Bisan daw kasagarang mahitabo ang paghunong sa pag-uswag, adunay pipila ka nasod nga milampos, nga nagpatunghag pangutana kon unsay gikinahanglan aron makalingkawas sa maong trap. Usa sa labing nailhang ehemplo mao ang South Korea, nga gikan sa usa ka low-income nga ekonomiya nga nagsalig sa agrikultura nahimong usa ka high-income nga gamhanang nasod sa industriya ug teknolohiya pinaagi sa export-led industrialisation, pagpamuhunan sa edukasyon ug padayon nga pagtubo sa productivity.

Mas bag-o lang, nakapakurat sa kalibotan ang Costa Rica sa dihang nakaabot kini sa high-income status niadtong 2025. Ang gamay nga nasod sa Central America gikan sa pagka-exporter sa kape ug tropikal nga mga prutas nahimong usa sa mga nangunang tiggama sa high-value products, sama sa medical devices ug semiconductor components, samtang nahimo usab kining kompetitibo sa business ug IT services sectors.

Wala pa matino kon makalingkawas ba ang Philippines sa maong trap, apan adunay pipila ka indicators nga nagpakita nga mahimong mas lisod kaysa gipaabot ang sunod nga lakang. Tali sa 2010 ug 2023, mitubo ang GDP sa Philippines og aberids nga 5.2% matag tuig.

Apan sumala sa World Bank, kapin sa 90% niini nga pagtubo naggikan sa capital accumulation (investment), samtang halos walay kontribusyon ang human capital ug ubos sa 10% sa kinatibuk-ang pagtubo ang gikan sa total factor productivity.

Dugang pa, gipakita sa World Bank’s World Development Indicators nga ang personal remittances mikabat sa 8.7% sa GDP niadtong 2024 ug usa sa mga nag-unang nagpalihok sa household consumption, nga naghimo sa Philippines nga usa sa mga ekonomiya sa kalibotan nga labing nagsalig sa remittances.

Nagpasabot kini nga bisan adunay pag-uswag sa income per capita, dakong bahin niini naggikan sa kita nga nakuha sa gawas sa nasod imbes sa bili nga namugna sulod mismo sa nasod nga makasuporta sa productivity ug efficiency sa mas taas nga panahon.

Dugang pa, sa 11.7 million nga trabaho nga namugna sukad niadtong 2010, 75% niini anaa sa non-tradable sectors, sama sa retail ug domestic services, nga kasagarang mas gamay ang kontribusyon sa export-oriented o knowledge-intensive industries.

Dugang pa niini, sumala sa World Bank (2025), mikunhod ang export competitiveness, uban sa pagkunhod sa gidaghanon sa mga exporting firms sulod sa miaging mga dekada, nga nagpakita nga mahimong lisod ang dalan padulong sa high-income status.

Bisan pa kon mapauswag sa Philippines ang kinatibuk-ang kakompetitibo sa industriya niini, mas dako pang hagit ang pagpakunhod sa inequality ug pagpaayo sa kahimtang sa pagpuyo sa labing huyang nga mga sektor sa populasyon taliwala sa pagkunhod sa foreign aid ug development loans.

Ang pagkab-ot sa bag-ong status adunay kauban usab nga disbentaha nga mahimong isipon ang nasod nga “too rich for aid” bisan nag-atubang gihapon kini og seryosong sosyal ug ekonomikanhong mga hagit nga nagkinahanglan og dakong pagpamuhunan nga dili kayang pondohan sa Philippines sa kaugalingon lamang.

Gipondohan sa Pilipinas ang daghan sa dagkong infrastructure projects niini pinaagi sa Official Development Assistance (ODA), nga adunay aktibong portfolio nga US$ 39.6 billion niadtong 2024, sumala sa Philippine News Agency. Ubos sa bag-ong status, posibleng malimitahan ang access sa concessional financing, nga magbutang og bag-ong pressure sa gobyerno sa pagpondo sa infrastructure ug social programmes pinaagi sa kaugalingong mga kapanguhaan sa nasod.

Ang paglingkawas sa middle-income trap magkinahanglan og lig-on nga estratehiya nga, sama sa Costa Rica, makahimo sa pagdani ug pagpadayon sa high-quality foreign investment, uban sa padayon nga pagpalambo sa human capital ug technological capabilities.

Apan ang kalampusan magdepende sa kapasidad sa pagpalambo sa innovation samtang gidumala ang environmental risks ug giuna ang ekonomikanhon ug sosyal nga kalamboan sa labing huyang nga mga sektor sa populasyon.

Ang tumong kinahanglan mao ang pagtukod og lig-on ug malig-on nga ekonomiya nga dili lamang magbase sa mga klasipikasyon ug estadistika, kondili makahatag og makita ug dignidad nga kalidad sa kinabuhi alang sa tanang Pilipino.

Si Gretel Cuevas usa ka researcher ug writer kansang trabaho nagsusi sa relasyon tali sa critical minerals, energy transition ug economic development. Ang iyang research nagtutok sa kon unsaon sa mga nasod nga dato sa natural resources pagtukod og mas patas ug malungtarong kaugmaon pinaagi sa mas maayong governance, industrial policy ug international cooperation.

Usa siya ka researcher sa Department of Engineering sa University of Cambridge, diin nagtrabaho siya kauban sa Climate Compatible Growth (CCG) program sa research bahin sa critical mineral supply chains, industrial development ug energy transition. Ang iyang trabaho naglakip sa pakigtambayayong sa mga gobyerno, international organizations ug development partners.

Isip Watson Fellow, nagpahigayon si Gretel og field research sa mga komunidad sa pagmina sa Africa ug Asia. Nakigtambayayong usab siya sa UK's Foreign, Commonwealth & Development Office (FCDO), ingon man sa mga gobyerno ug civil society organizations sa Zambia ug Malawi, bahin sa mga isyu sa critical minerals, industrial policy ug economic transformation.

Duyog sa iyang academic work, nagsulat usab si Gretel og mga essay ug fiction nga nagsusi sa epekto sa extraction, development ug environmental change sa kinabuhi sa mga tawo.

Disclaimer: Ang mga opinyon nga gipahayag sa awtor iya lamang ug wala sa bisan unsang paagi nagrepresentar sa mga panglantaw sa Ato ni Bai News.