Pagkakita ug Pag-ila Kanamo, Dili Luho

Natawo ko nga adunay limb difference. Mas mubo ang usa sa akong mga bukton kay sa usa ug gamay ang akong kamot. Tibuok nakong kinabuhi, nagpuyo ko sa usa ka lawas nga unang mamatikdan sa pipila ka tawo sa dili pa nila mahibaloan ang akong ngalan, akong trabaho, o ang musika nga nagpalihok kanako. Isip dancer, nakat-on ko nga ang lawas dili lamang usa ka butang nga hukman. Usa kini ka instrumento, tigtipig sa mga handumanan, ug tigsugilon. Ang akong lawas nagsugilon og istorya nga dili kulang. Lahi lamang kini.

Gitudloan ko niini sa sayaw sa wala pa kini itudlo kanako sa kalibotan. Sa studio, nakat-on ko unsaon pagbalhin sa gibug-aton sa lawas, pagpangita og balanse, ug paghimo sa pagkawala ngadto sa linya, ritmo, ug presensya. Nakat-on ko nga ang kaanyag sa lihok walay usa lamang ka porma. Ang kusog walay usa lamang ka porma. Ang katahom walay usa lamang ka porma. Apan gawas sa studio, sa mga pelikula, advertisement, teatro, gallery, ug telebisyon, ang mga lawas nga sama sa akoa kanunay gihapong wala makita, gipahumok ang pagpakita, gitago, o ipakita lamang kon ang usa ka istorya nanginahanglan og kasakit.

Importante kana nga pagkawala. Ang arte ug kultura dili bulag sa adlaw-adlaw nga kinabuhi. Dinhi ginapakita sa mga katilingban kon unsay ilang giisip nga normal, bililhon, madanihon, ug posible. Kon wala makita ang mga tawo nga adunay disability sa mainstream media, dili lamang kami mawala sa mga screen ug entablado. Wala usab kami sa hunahuna ug handurawan sa mga tawo. Ug kon wala kami mahunahuna, dili usab kami maapil sa mga plano.

Mao kini ang hinungdan nga ang representasyon dili proyekto alang lamang sa pagpakitang-tao. Imprastraktura kini. Polisiya kini. Pampublikong transportasyon kini. Puy-anan kini. Edukasyon kini. Pag-atiman sa panglawas kini. Apil niini ang disenyo sa ticket machine, kataas sa kuptanan, gidugayon sa pagtabok sa pedestrian crossing, ug porma sa mga dokumento sa social services office. Kon ang mga tawo nga naghimo og mga desisyon panagsa ra makakita sa mga tawo nga adunay disability isip hingpit nga mga partisipante sa kinabuhi sa katilingban—isip mga artist, trabahante, ginikanan, pasahero, lider, hinigugma, ug lungsoranon—ang among mga panginahanglan mahimong hunahunaon lamang human nahimo na ang tanan.

Kon makakita ko og dancer nga adunay disability sa usa ka dakong entablado, labaw pa sa usa ka pasundayag ang akong makita. Makita nako ang usa ka pultahan nga nag-abli sa panghunahuna sa publiko. Makita nako ang usa ka batan-on nga adunay limb difference nga nagtan-aw gikan sa balay ug nakasabot nga ang iyang lawas dili babag sa katahom o ambisyon. Makita nako ang usa ka choreographer nga naghunahuna pag-usab kon unsa pa ang mahimong mahimo pinaagi sa lihok. Makita nako ang usa ka casting director nga nag-usisa pag-usab sa karaang mga naandan. Makita nako ang usa ka architect, magtutudlo, policymaker, drayber sa bus, o doktor nga nakasabot sa usa ka yanong kamatuoran: ania ang mga tawo nga adunay disability, ug angay kaming maapil sa matag lugar.

Ang pagkakita kanamo wala magpasabot nga ang among disability na lamang ang among pagkaila. Dili ko gusto nga pakpakan tungod lamang kay ania ko. Gusto nako nga makita ang parehas nga kalawom ug pagkakomplikado nga gihatag ngadto sa uban. Gusto ko og mga karakter nga adunay disability nga kataw-anan, adunay mga sayop, elegante, masuko, ordinaryo, maalamon, makalaay, romantiko, ug ambisyoso. Gusto nako nga ang mga dancer nga adunay disability makita dili isip talagsaong eksepsiyon, kondili isip mga artist. Gusto nako nga ang among mga lawas makapalapad sa pinulongan sa kultura, dili magpabilin nga hilom sa daplin niini.

Aduna usab kitay responsibilidad kon giunsa kami pagrepresentar. Ang inclusion dili mahimong dekorasyon lamang. Kinahanglan nga adunay access, konsultasyon, trabaho, pagpangulo, ug pagsalig. Dapita ang mga artist nga adunay disability nga mahimong kabahin sa proseso sa dili pa ilunsad ang kampanya, sa dili pa ablihan ang bilding, ug sa dili pa ipahibalo ang polisiya. Pangutan-a kami kon unsay angay ug epektibo. Bayri kami alang sa among kahibalo ug kasinatian. Dayon paminawa kami.

Matag higayon nga mosulod ko sa studio, motungtong sa entablado, o moadto sa usa ka pampublikong lugar, dala nako ang kahibalo nga ang akong lawas makausab sa kahimtang sa maong lugar. Dili tungod kay makaluluoy o maisog kini, kondili tungod kay tinuod kini. Mosayaw ko tungod kay ang paglihok katungod usab nako. Mosulti ko tungod kay adunay epekto ang pagkakita kanamo. Kon makita kami, mahinumdoman kami. Kon mahinumdoman kami, maapil kami. Ug kon maapil kami, mahimong mas matinud-anon, mas mamugnaon, ug mas maayong puy-an ang kalibotan alang sa tanan.

Si Paulina Porwollik usa ka contemporary dancer, choreographer, model, educator, inclusivity consultant, ug disability activist nga nakabase sa London ug nagpasiugda sa representasyon sa mga tawo nga adunay limb difference sa natad sa arte. Ang iyang trabaho miabot sa UK, Europe, ug mga internasyonal nga plataporma, diin iyang gihiusa ang performance, adbokasiya, ug konsultasyon aron ipasiugda ang mga katungod sa mga tawo nga adunay disability ug patas nga access.

Sukad sa iyang pagbisita sa Pilipinas niadtong 2024, nagpalambo usab siya og mga proyekto sa pagpanalipod sa kadagatan, pagpahiuli sa mga coral reef, ug ecotourism uban sa Build Initiative Foundation Inc.

Disclaimer: Ang mga opinyon nga gipahayag sa tagsulat iya lamang ug wala sa bisan unsang paagi nagrepresentar sa Ato ni Bai.