Pag-uswag sa Critical Minerals, Lahi Ba Karon?

Ulahi na sa 2021 sa dihang una nakong nasugatan ang termino nga critical minerals. Naglingkod ko niadto sa usa ka luxury complex sa Accra, Ghana, uban sa grupo sa mga expat nga nagtrabaho sa usa ka mining company, ug naghisgot kami kon giunsa paghatag sa mga mineral og bag-ong oportunidad alang sa nasod.

Gipasabot nila kanako nga samtang nagkakusog ang pagbalhin ngadto sa limpyo nga enerhiya, ang pagtukod og bag-ong imprastraktura alang sa renewable energy magkinahanglan og dagkong kantidad sa mga mineral. Tungod niini, ang mga mineral nga dugay nang giisip nga ordinaryong mga baligya nahimong estratehikong mga kahinguhaan.

Sa wala pa niadto, wala kaayo ko maghunahuna bahin sa mga mineral—mga materyales nga dili nato makita apan anaa sa daghang butang nga atong gigamit matag adlaw, gikan sa smartphones ug laptops hangtod sa mga baterya nga nagpaandar sa electric vehicles. Apan human sa pipila ka bulan sa Ghana, nausab pag-ayo ang akong pagtan-aw niining mga materyales nga makuha ilalom sa yuta ug sa ilang epekto sa ekonomiya, politika, ug kasaysayan sa kalibotan.

Wala madugay human ko migraduwar sa kolehiyo, miadto ko sa West Africa isip Watson Fellow aron maghimo og independenteng proyekto sa journalism nga nagsusi kon giunsa sa mga komon nga panglantaw ug panghitabo—sama sa saad sa kalamboan o sa pagbalhin ngadto sa limpyo nga enerhiya—pag-usab sa kinabuhi sa mga tawo.

Samtang didto sa Ghana, usa ka nasod nga ang ekonomiya hugot nga nakasandig sa industriya sa pagmina ug diin adunay dakong papel ang bulawan ug ubang mineral sa kultura ug katilingban, dali nakong nasabtan nga labaw pa kini sa usa ka industriya.

Ang mga mineral usa ka politikal ug ekonomikong pwersa nga nakahulma sa kolonyal nga kasaysayan sa nasod, nakapalawom sa kakulang sa kalamboan sa ekonomiya, ug hangtod karon nagpadayon sa usa ka ekonomiya nga dako kaayo ang kalainan tali sa mga adunahan ug kabus ug gidominahan sa mga multinasyunal nga kompanya ug langyaw nga kapital.

Sa akong pagkaamgo niini, usa ka mas dakong pangutana ang mitungha: lahi ba gyud karon? Tinuod ba nga oportunidad ang mga mineral alang sa Ghana ug sa daghang nasod nga dato sa mineral sa Global South? Labaw sa tanan, human sa taas nga kasaysayan sa resource curse, nganong mahimong lahi man karon tungod sa pagbalhin ngadto sa limpyo nga enerhiya?

Sa tibuok Global South, nagkadaghan ang mga gobyerno nga nagtan-aw niini nga panahon isip lahi sa nangaging pagsaka sa panginahanglan sa mga hilaw nga materyales. Imbis nga mag-eksport lamang og hilaw nga materyales, daghan kanila ang naningkamot nga makakuha og mas dakong bili gikan sa ilang mga kahinguhaan pinaagi sa pagproseso, pagdalisay, ug paghimo og mga produkto.

Wala pa matino kon molampos ba kini nga mga tinguha. Sa pagkakaron, ang critical minerals anaa sa sentro sa mga estratehiya sa kalamboan sa daghang nasod sa Global South.

Naglaom kini nga mga nasod nga makabenepisyo sa nagkadakong panginahanglan sa mga mineral ug sa nagkadakong interes sa dagkong mga ekonomiya nga mamuhunan sa mga proyekto nga makagarantiya kanila og lig-on nga suplay sa mineral alang sa ilang panginahanglan sa enerhiya ug seguridad. Pabor kanila ang geopolitikal nga kompetisyon tali sa China ug sa West.

Gikan sa Greenland, diin nahimong sentro ang critical minerals sa mga panaghisgot bahin sa soberanya ug langyaw nga pamuhunan, hangtod sa Indonesia, nga nagpugong sa pag-eksport sa hilaw nga nickel aron mapalambo ang kaugalingong industriya sa pagproseso, nagkadaghan ang mga gobyerno nga wala na magtan-aw sa mga mineral isip produkto lamang nga i-eksport kondili isip estratehikong mga kahinguhaan.

Dili na ang pangutana kon importante ba ang critical minerals, kondili kon mahimo ba sa mga nasod nga dato niini nga gamiton kining dakong geopolitikal nga interes aron makab-ot ang dugayng kausaban ug kalamboan sa ilang ekonomiya.

Dili eksepsiyon ang Pilipinas ug adunay importante kini nga papel sa critical minerals. Isip dakong prodyuser sa nickel, ang Pilipinas karon naghatag og 8.9% sa tibuok produksiyon sa kalibotan ug adunay 3.7% sa global reserves, sumala sa US Geological Survey. Tungod niini, importante ang Pilipinas nga partner sa United States ug dagkong ekonomiya sa West nga gustong mokuha og suplay gikan sa lain-laing tinubdan aron dili magsalig pag-ayo sa China.

Nahimong importante nga materyales ang nickel alang sa mga baterya sa electric vehicles ug uban pang teknolohiya sa limpyo nga enerhiya. Tungod niini, nahimong estratehikong prayoridad sa mga abanteng ekonomiya ang pagsiguro sa lig-on nga suplay. Alang sa mga nasod nga dato sa mineral, lahi ang ilang tumong: gusto nilang gamiton ang nagkadakong interes sa mga mineral aron dili na mahimong tig-eksport lamang sa hilaw nga materyales, kondili makakuha og mas dakong bahin sa bili niini ug mahimo kining tinubdan sa dugayng kalamboan sa ekonomiya.

Sulod sa miaging tuig, gipalig-on sa Pilipinas ang relasyon niini sa dagkong mga ekonomiya isip kabahin sa bag-ong estratehiya sa ekonomiya ug geopolitika. Atol sa bag-ohay nga bilateral strategic dialogues, misaad ang Washington ug Manila nga magtinabangay sa pagsiguro sa supply chain sa critical minerals, lakip ang Luzon Economic Corridor, nga nagtumong sa pagpalig-on sa seguridad sa suplay tali sa US, Japan, ug Pilipinas.

Sayo ning tuiga, gipalig-on usab sa Pilipinas ang relasyon niini sa South Korea aron mapalawom ang kooperasyon sa critical minerals ug nuclear sectors. Klaro ang tinguha sa Manila: dili na gusto sa Pilipinas nga mahimong tig-eksport lamang sa mineral, kondili mahimong dakong sentro sa pagproseso sa mineral ug paghimo og mga produkto gikan niini.

Apan bisan pa sa tinguha sa gobyerno, mahimong mas lisod kay sa gilaoman ang paghimo sa mga mineral nga tinubdan sa dugayng kalamboan sa ekonomiya. Sa pagkakaron, kontrolado sa China ang dakong bahin sa value chain sa critical minerals, lakip ang kadaghanan sa pagproseso sa nickel.

Nagpasabot kini nga bisan modaghan pa ang nickel nga makuha sa Pilipinas, dakong bahin sa dugang nga bili niini—gikan sa pagdalisay hangtod sa paghimo og mga baterya—makabenepisyo gihapon sa ubang nasod. Bisan adunay daghang panag-uban, ang Pilipinas, sama sa daghang silingang nasod niini sa ASEAN, daw wala gihapoy klarong polisiya sa industriya aron mahimong mas dakong kita ug benepisyo sa nasod ang nagkadakong panginahanglan.

Kon walay klarong plano alang sa lokal nga pagproseso, pagbalhin sa teknolohiya, pagpalambo sa kahanas, o paghimo og mga produkto, adunay risgo nga mas makabenepisyo ang uban kay sa Pilipinas gikan sa nagkadakong geopolitikal nga interes.

Ang dakong isyu nga kinahanglan atubangon mao nga ang nagkadakong interes dili awtomatikong nagpasabot og mas dakong gahum sa Pilipinas sa geopolitika. Posibleng adunay kinahanglan buhaton nga labaw pa sa mga kasabotan sa pamatigayon ug panag-uban aron mahimo kini nga tinuod nga oportunidad alang sa kalamboan.

Ang maayong pagdumala sa mga kahinguhaan, maayong pagkaplano nga mga estratehiya sa industriya, ug pagpatuman sa mga panalipod alang sa katilingban ug kinaiyahan sinugdanan pa lamang sa dakong paningkamot aron mabalanse ang kusog nga impluwensya sa dili patas nga mga value chain ug geopolitikal nga mga pressure.

Sa paghinumdom nako sa akong mga panag-istoryahanay sa Ghana, nakaamgo ko nga ang importanteng pangutana dili gyud kon mahimong sentro ba ang mga mineral sa pagbalhin ngadto sa limpyo nga enerhiya, kondili kon kinsa gyud ang makabenepisyo niining kausaban sa teknolohiya ug ekonomiya.

Ang importanteng pangutana nga kinahanglan natong sugdan pagpangutana mao kini: kinsa ang makabenepisyo niini nga kausaban, kinsa ang makakuha sa mas dakong bili, ug unsaon nato pagsiguro nga ang pagbalhin ngadto sa limpyo nga enerhiya dili mahimong paagi aron mas mapalig-on pa ang kasamtangang sistema sa pagpahimulos sa mga kahinguhaan ug ang dili patas nga kahimtang tali sa Global North ug Global South?

Si Gretel Cuevas usa ka researcher ug writer kansang trabaho nagsusi sa relasyon tali sa critical minerals, pagbalhin ngadto sa limpyo nga enerhiya, ug kalamboan sa ekonomiya. Ang iyang research nagtutok kon giunsa sa mga nasod nga dato sa natural nga kahinguhaan pagtukod og mas patas ug malungtarong kaugmaon pinaagi sa mas maayong pagdumala, polisiya sa industriya, ug internasyonal nga kooperasyon.

Usa siya ka researcher sa Department of Engineering sa University of Cambridge, diin nagtrabaho siya uban sa Climate Compatible Growth (CCG) program sa mga pagtuon bahin sa supply chain sa critical minerals, pagpalambo sa industriya, ug pagbalhin ngadto sa limpyo nga enerhiya. Ang iyang trabaho naglakip sa pakigtambayayong sa mga gobyerno, internasyonal nga organisasyon, ug mga kaabag sa kalamboan.

Isip Watson Fellow, nagpahigayon si Gretel og field research sa mga komunidad sa pagmina sa Africa ug Asia. Nakigtambayayong usab siya sa UK’s Foreign, Commonwealth & Development Office (FCDO), ingon man sa mga gobyerno ug civil society organizations sa Zambia ug Malawi, sa mga isyu bahin sa critical minerals, polisiya sa industriya, ug kausaban sa ekonomiya.

Gawas sa iyang akademikong trabaho, nagsulat usab si Gretel og mga essay ug fiction nga nagsusi sa epekto sa pagkuha sa natural nga kahinguhaan, kalamboan, ug kausaban sa kinaiyahan sa kinabuhi sa mga tawo.

Disclaimer: Ang mga opinyon nga gipahayag sa tagsulat iya lamang ug wala sa bisan unsang paagi nagrepresentar sa Ato ni Bai.