Padayong mga Kontrobersiya sa Football Nagpakita Nganong Importante ang Pamahayag

Gitakdang mahimong dakong tuig ang 2026 alang sa mga ulohan sa balita bahin sa football. Sa pagkakaron, natuman gyud niini ang gipaabot, diin ang men’s World Cup naghatag og kadungganan ug kontrobersiya, usahay halos managsama ang gidaghanon.

Apan napuno usab ang mga pangunang pahina ug sports pages sa mga kabalaka gawas sa duwa, ilabina sa mga binuhatan sa mga tawo nga gitugyanan sa pagdumala sa football sa tibuok kalibotan. Kung wala ang propesyonal nga pamahayag, tingali ulahi na kaayo sa dihang mahibaloan nato kini.

Tungod sa mga mamamahayag, una gikan sa The Times ug Financial Times, nabutyag ang sugyot ni FIFA President Gianni Infantino nga ibaligya ang World Cup. Gibana-banang nagkantidad og US$20 billion, ang subsidiary nga FIFA Forward Enterprise (FFE) gituyo aron modumala sa commercial ug operational rights sa tanang kompetisyon sa FIFA.

Tumong sa plano nga makakuha og 20% sa kantidad sa kompanya (US$4.2 billion) gikan sa mga mamumuhunan, nga sa praktikal nga paagi mahimong motugyan sa matahom nga duwa ngadto sa pribadong mga interes.

Gamay lamang nga grupo sa sulod ang nahibalo sa maong ideya; walay gipahibalo ang FIFA ngadto sa publiko ug bisan ang pipila sa labing taas nga opisyal sa organisasyon nakahibalo lamang niini pinaagi sa mga balita. Sulod sa pipila ka adlaw human kini mabutyag sa publiko, ug samtang nagkadako ang pagpamugos gikan sa nagkalainlaing bahin sa kalibotan sa football (lakip ang daghang kaugalingong member associations sa FIFA), gibasura ang plano.

Apan dili pa matapos ang maong istorya. Ang pagkabasura dili pasabot nga hingpit na kining nawala — ug wala usab mawala ang mga kapakyasan sa pagdumala nga nagtugot nga mahimong posible ang ingon ka makadaot nga pagsulay.

Tungod sa mas lapad nga pagsaway sa pagkasuod ni Infantino sa US Administration — sa pagpangandam alang sa World Cup (tan-awa ang December 2025 FIFA Peace Prize), atol sa torneyo (personal nga mitawag ang US president kang Infantino aron ipabawi ang red card sa usa ka US player), ug human niini (usa sa mga nangunang tawo sa FFE scheme mao si Joshua Kushner, igsoon sa umagad nga lalaki sa US president) — siguradong magpadayon ang hugot nga pagsusi.

Dili dali moundang ang mga mamamahayag. Padayon nilang susihon ang pagkatinago sa mga kalihokan sa FIFA tungod kay katungod sa publiko nga mahibalo kung giunsa ug alang kang kinsang interes giplano ang kaugmaon sa football, ug asa padulong ang binilyon ka US$ nga kita sa maong duwa.

Apan halos walay bahin nianang pagkamapadayonon ang nahimong ulohan sa balita. Ang pagbalita nga maoy nakabutyag sa plano, sama sa trabaho nga magpadayon sa pagsubay sa maong istorya, halos dili gyud mamatikdan.

Maayo kaayo ang mga organisasyon sa balita sa pagsugilon sa mga istorya sa ubang tawo, apan dili kita ingon niana kamaayo sa pagsugilon sa kaugalingon natong istorya. Usa kana sa mga hinungdan nganong matag 28 sa Setyembre, maghiusa ang mga organisasyon sa balita sa tibuok kalibotan sa pagsaulog sa World News Day — aron ipakita ang trabaho ug paningkamot nga gigahin sa matag balita.

Usa ka maayong pananglitan ang imbestigasyon sa FIFA. Human nako magugol ang dakong bahin sa akong kinabuhi sa pamahayag, nahibalo ko kung unsa kadako nga paningkamot ang gikinahanglan aron mahimo ang ingon niini nga istorya, ug kung unsa ka panagsa makita sa mga tigbasa ang mga nahitabo luyo niini.

Adunay kinahanglang makamatikod, mag-imbestigar, magpamatuod ug dayon magmantala sa mga kamatuoran. Dugay nang naghimo ang mga mamamahayag niining matang sa makugihong trabaho bahin sa FIFA, diin ang matag imbestigasyon nagtukod ibabaw sa miaging imbestigasyon. Mao kini ang naghimo nga posible ang ingon kalawom nga pagsusi.

Ug bisan og ang football usa ka klaro kaayong pananglitan nga nakapainteres sa binilyon ka tawo, ang panginahanglan sa napamatud-ang impormasyon karon nakaabot na sa halos tanang hagit nga giatubang sa katilingban.

Panahon kini sa nagdungan ug nagkonektang mga krisis diin ang mga gubat, climate change, pagpamugos sa demokrasya ug mga kausaban sa teknolohiya nag-abot, nagpalig-on ug nagpasamot sa usag usa.

Labaw pa sa walay hunong nga pagdagsang sa impormasyon ang gikinahanglan sa mga tawo. Nagkinahanglan sila og mga kamatuoran nga ilang masaligan, konteksto nga makatabang kanila sa pagsabot sa nahitabo, ug pamahayag nga maningil og tubag gikan sa mga adunay gahum — anaa man kana nga gahum sa gobyerno o sa mga opisina sa usa ka sports federation.

Tungod sa pagtubo sa artificial intelligence, mas nahimong dinalian kining buluhatona. Dili ang AI ang nagmugna sa kasaligan nga impormasyon, kondili nag-agad kini sa kasaligan nang impormasyon. Sa luyo sa matag kasaligan nga tubag nga gihimo sa AI, adunay usa ka tawo nga unang nangita, nagpamatuod, ug midawat sa personal ug legal nga responsibilidad alang sa impormasyon.

Klaro nga pananglitan ang istorya sa FIFA: walay algorithm ang nakabutyag sa maong istorya, tungod kay wala pay impormasyon nga mahimong i-summarize. Wala usab kini mabutyag sa pundit, content creator o influencer. Adunay kinahanglang mangita una sa impormasyon sa wala pa adunay bisan kinsa nga makapamatuod nga adunay istorya nga angay isulti. Walay makina o komentarista nga makahimo niana alang kanato — trabaho kana sa usa ka mamamahayag.

Dili nako ipakaingon nga ang among industriya kanunay nang takos sa pagsalig sa publiko, o nga parehas namong naangkon kana nga pagsalig sa tanang dapit. Masayop kami. Usahay hinay kami sa pagtul-id sa among mga sayop. Apan walay laing motug-an kaninyo bahin sa plano sa FIFA, ug akong isugyot nga angay kining hinumdoman sa sunod higayon nga inyong timbang-timbangon kung ang pamahayag ba takos sa inyong pagsalig ug suporta.

Siyempre, ang maayong pamahayag labaw pa sa kalibotan sa sports. Ug ang usa ka pamilya nga nagdesisyon kung unsay buhaton atubangan sa makagun-ob nga wildfire nagsalig sa samang sukaranang butang nga gisaligan sa mga football fan sa wala pa mabutyag ang istorya sa FIFA: nga adunay tawo, sa usa ka dapit, nga nagsusi una sa wala pa magmantala. Kana nga kalainan, tali sa kamatuoran nga adunay nagpamatuod ug sa impormasyon nga walay bisan kinsa nga nagpamatuod, maoy naghulma sa atong gituohan ug kasagaran sa atong mga lihok — bahin man kini sa pahimangno nga mobakwit, pahibalo sa hunong-buto, pagtawag og eleksyon, o bakuna batok sa pagkaylap sa bag-ong pandemya, ug uban pa.

Gitukod ang World News Day tungod kay ang maong kalainan angay ipasabot sa klaro ug dayag nga paagi, dili aron mangayo sa inyong pagkamaunongon, kondili aron ipakita kaninyo ang trabaho luyo sa mga ulohan sa balita nga kasagarang dili makita. Ang mga nahitabo sulod sa duwaan makita sa tanan, apan ang mga mamamahayag maoy nag-abli sa mga pultahan diin gihimo ang tinuod nga mga desisyon, layo sa mata sa publiko. Mao kini ang hinungdan nganong gihangyo ko kamo nga hunahunaon kini karon, sa dili pa moabot ang sunod nga krisis ug mobati kamo nga wala moy maduolan. Anaa ang pamahayag aron ihatag kaninyo ang mga kamatuoran nga naghulma sa mga butang nga importante. Aron mas masabtan ang kalibotan, Choose Trusted Journalism.

Si Stig Ørskov mao ang CEO sa World Association of News Publishers (WAN-IFRA).

Gipaambit kini nga artikulo aron sa pagsaulog sa World News Day, usa ka tibuok-kalibotang kampanya nga nagpasiugda sa mahinungdanong papel sa pamahayag sa paghatag og mga kamatuoran ug katin-awan.

Kinahanglang ipabilin sa mga magmantala pag-usab ang paragraph sa ibabaw ug hatagan og tukmang pagkilala ang orihinal nga awtor.

Libre kining imantala pag-usab sa tibuok ug libre usab hubaron, basta matinud-anong ipakita sa hubad ang orihinal ug dili usbon ang kahulogan o unod niini. Gitugotan ang gagmayng pag-usab alang sa gitas-on o house style basta mosunod sa samang kondisyon. Kung mahimo, palihog ibutang ang link balik ngadto sa World News Day (worldnewsday.org).