Mga Estudyante sa India Nakakaplag sa Ilang Tingog Samtang Nawad-an Niini ang mga Mamamahayag

Samtang gisaulog sa India ang ika-80 ka tuig sa kagawasan niini niining Agosto, napahunahuna ko pag-ayo sa mismong kahulogan sa “kagawasan sa pamahayag”. Kay kinsa ba gyud ang matawag nga “pamahayag” karon?

Usa ba kini ka akreditadong mamamahayag? Ang tigbuhat og sulod nga direktang nagpasalida sa pagpanglupig sa kapulisan? Ang estudyante sa baryo nga nangayo sa iyang katungod sa edukasyon pinaagi sa cellphone?

Nagsugod nang magkadugtong ang kagawasan sa pamahayag ug ang kagawasan sa mga lungsoranon sa pagpahayag. Ug sulod sa pipila ka talagsaong semana niining ting-init, sa kasingkasing mismo sa akong siyudad, nakita nako kung giunsa pagsulay sa usa ka henerasyon kon unsa kadako nga kagawasan ang gihatag sa India alang niining duha.

Niadtong Mayo, gitandi sa Chief Justice of India ang walay trabahong mga “youngsters” sa mga “cockroaches”. “Some of them become media, some of them become social media… and they start attacking everyone.”

Sa ulahi, matod niya nga ang iyang mga pahayag gitumong lamang sa mga tawo nga naggamit og peke nga mga diploma. Apan wala nay nahimo ang maong pagklaro. Ang “cockroach” nakagawas na sa orihinal nga konteksto niini ug mitumong sa usa ka henerasyon nga dali nga nausab gikan sa nasagmuyo ngadto sa walay kahadlok.

Sa Boston, gimugna sa Indian nga estudyante nga si Abhijeet Dipke ang Cockroach Janta Party, usa ka mapasumbingayong meme alang sa “unemployed, lazy and chronically online”, nga nagdula sa ngalan sa nagharing Bharatiya Janata Party. Wala madugay, milapas sa 22 milyon ang mga sumusunod sa maong panid.

Apan nahimong usa ka kalihukan ang meme tungod kay dugay nang naglungtad ang kasuko.

Usa ka nahibutyag nga kopya sa eksaminasyon alang sa pagsulod sa medisina ang nakaaghat sa labing menos 17 ka estudyante sa paghikog, samtang ang mga iregularidad sa pag-usab sa grado sa mga eksaminasyon sa tunghaan nakapabilin sa liboan pa ka estudyante nga walay kasigurohan. Kini nga kaguol ug kasuko mipuno sa Jantar Mantar sa Delhi sulod sa pito ka semana.

Nagwelga-panggutom ang mga estudyante. Giputol ang internet. Gipugngan ang suplay sa pagkaon ug tubig. Niadtong Hulyo 20, misulay sa pagmartsa paingon sa Parliament ang mga nagprotesta nga nangayo sa pag-resign sa Education Minister. Nagpabuto ang kapulisan og tear gas ug pellets. Mihapak sa mga ulo ang mga batuta. Apan bisan nagkadugo ang ilang mga nawong, nagpadayon gihapon sila sa pagsinggit sa ilang mga panawagan.

Nagsiga na ang kalayo.

Ang dagkong dugay nang mga estasyon sa telebisyon ug publikasyon, nga nakabenepisyo sa kita gikan sa gobyerno ug nagkaanam og kahimong tigpalapad sa propaganda sa nagharing partido, dali nga nagtawag sa mga nagprotesta nga mga goonda nga manglabay og bato.

Misulod sa mga protesta ang mga batan-ong tigbuhat og sulod ug mga mamamahayag gikan sa gagmay nga independenteng mga newsroom, dala ang ilang mga cellphone ug kamera aron magrekord, mangutana ug direktang magpasalida sa nahitabo.

Mibalik sa ilang kaugalingong mga kalibotan ang mga mamamahayag sa karaang media samtang misukol ang mga nagprotesta: “Godi Media waapis jao.” (Get lost, lapdog media.)

Ang hulagway sa nagharing partido nga gitukod sulod sa daghang tuig ug gigastohan og crores nga rupees nabuslot pinaagi sa mga walay kahadlok nga meme, rhyme ug mubo nga kanta. Ang mga batang estudyante sa mga lungsod ug baryo nagpakaaron-ingnon nga mga reporter, naggunit og mga botelya isip “mics”, ug nangayo og mga eskwelahan ug magtutudlo sa mga lugar nga wala niini.

Ang mga stand-up comedian nga sulod sa daghang tuig nag-amping pag-ayo sa ilang mga isulti nakakaplag pag-usab sa ilang mga punchline. Unsay mahitabo kon ang pamahayag mohunong sa pagpangayo og tulubagon sa mga naa sa gahum ug ang uban na hinuon ang kinahanglan mobuhat sa trabaho niini? Ug nabawi ba niining makasaysayanong kalihukan ang kagawasan sa pamahayag nga nawala sa India? Wala pa.

Sulod lamang sa pipila ka adlaw, nagsugod sa pagkahanaw gikan sa mga plataporma sa social media ang mga post ug reel gikan sa mga protesta, lakip ang mga nagsaway sa gobyerno.

Ang Section 69A sa Information Technology Act sa India naghatag sa gobyerno og halapad nga gahum sa pagmando sa mga plataporma nga tangtangon ang sulod tungod sa mga hinungdan nga mahimong lapad ang paghubad sama sa “sovereignty” ug “national security”, samtang gitago gikan sa pagsusi sa publiko ang proseso pinaagi sa confidentiality rules.

Gitaho sa The Indian Express nga gikan Marso hangtod Hulyo 2026, nagpadala ang gobyerno sa India og usa ka blocking order matag minuto ngadto sa mga plataporma sa social media. Apan usa lamang ang pagtangtang og sulod sa mga paagi nga mahimong gamiton.

First Information Reports. Criminal prosecution. Mga imbestigasyon sa income tax ug money laundering. Pagkumpiska sa cellphone ug laptop. Mga tuig sa mga korte. Usa ka legal nga sistema nga nagtugot nga ang proseso mismo mahimong silot.

Ang kagawasan sa pamahayag dili lamang kagawasan sa pagmantala og impormasyon. Apil niini ang kagawasan sa pagkuha sa impormasyon. Napahuyang ang Right to Information Act. Nagkagamay ang kahigayonan sa pagkuha og mga rekord sa gobyerno.

Ug anaa usab ang pagpaniid. Dili gawasnon ang usa ka mamamahayag tungod lamang kay makahimo siya sa pagmantala. Kinahanglan niya og mga tinubdan nga mosalig nga makasulti sila nga dili bantayan ang ilang mga tawag o mensahe. Dili kinahanglan nga pugngan ang usa ka balita kon mahimo man nimong himuong imposible ang pagreport niini.

Ug kinsa pa man ang mahibilin aron magreport?

Moadto ko sa mga unibersidad diin nagkadaghan ang mga estudyante sa journalism nga mosulti kanako nga dili nila gustong mahimong mga mamamahayag. Wala mawala ang ilang tinguha sa pagsaysay og mga istorya o pagpangutana sa mga naa sa gahum. Kusog nila kining gibuhat sa Instagram, YouTube ug uban pang dapit. Ang nawala mao ang ilang pagsalig sa journalism isip propesyon diin makahimo sila og panginabuhi.

Dili pa kini kagawasan sa pamahayag hangtod ang usa ka 23-anyos makahimo sa pagpili sa journalism isip karera ug makadahom nga igo ang iyang kita aron makabayad sa abang. Dili pa kini kagawasan sa pamahayag hangtod masabtan sa mga magbabasa nga ang independenteng mga newsroom mabuhi pinaagi sa ilang mga suskrisyon ug pagtagad, dili pinaagi sa pabor sa gobyerno.

Dili kini kagawasan sa pamahayag kon pipila lamang ka plataporma sa social media ang nagpabiling bugtong agianan sa pagpakaylap sa usa ka balita samtang ang estado adunay gahum sa pagtangtang niini. Dili kini kagawasan sa pamahayag samtang gipamatay ang mga lokal nga mamamahayag tungod sa mga istoryang ilang gipaningkamot nga isaysay.

Dili kini kagawasan sa pamahayag samtang ang kapital sa mga negosyanteng suod sa mga naa sa gahum maoy nagpanag-iya sa mga newsroom.

Adunay napamatud-an ang Cockroach Janata Party niining ting-init: adunay kinutoban ang kahadlok. Ang usa ka lungsoranon nga adunay cellphone makahimo sa pagdokumento sa inhustisya. Ang usa ka komedyante makahimo sa pagbungkag sa propaganda. Ang mga estudyante makahimo sa pagpugos sa mga naa sa gahum nga maminaw. Apan dili nila mahimo, ug dili usab angay nga sila ang mopuli, sa pundasyon ug sistema sa journalism.

Ang usa ka ting-init nga napuno sa kusog nga pagsupak sa internet dili dayon makahimo og gawasnong pamahayag. Ang gawasnong pamahayag gitukod pinaagi sa ordinaryo, mahal ug dili makapahinganghang trabaho sa mga newsroom nga makahimo sa pagpadayon bisan walay pag-ulog-ulog sa mga naa sa gahum, ug sa mga mamamahayag nga adunay igong panginabuhi aron mahimo nilang tibuok-kinabuhi nga trabaho ang pagreport.

Bantog ang cockroach tungod kay makalahutay kini sa halos bisan unsa. Dili unta kinahanglan nga ingon usab niini ang journalism.

Si Ritu Kapur usa ka lider sa media sa India. Siya ang co-founder, managing director, ug CEO sa Quint Digital Limited, ang parent company sa The Quint.

Gikomisyon kining opinion piece isip kabahin sa World News Day campaign, usa ka inisyatiba aron ipakita ang bili sa journalism.

Kinahanglang ipabilin sa mga magmantala pag-usab kining pahibalo ug hatagan og tukmang kredito ang orihinal nga tagsulat.

Libre kining imantala pag-usab sa tibuok ug libre usab hubaron, basta matinud-anong mapreserbar sa hubad ang orihinal ug dili mausab ang kahulogan o unod niini. Gitugotan ang gagmay nga kausaban alang sa gitas-on o house style basta sundon gihapon ang maong kondisyon. Kon mahimo, palihog i-link balik sa World News Day (worldnewsday.org).