Leksyon Gikan sa Ukraine: Kalig-on sa Newsroom Nagpalig-on sa Kagawasan sa Pamahayag

Nasunog sa usa ka pag-atake sa Russia ang mga 80% sa giimprintang kopya sa usa ka lokal nga mantalaan sa Ukraine. Nadaot na usab kaniadto ang newsroom niini. Apan kinahanglan gihapon nga makaabot ang mantalaan ngadto sa mga magbabasa niini.

Nagserbisyo ang Mezhivskyi Meridian sa komunidad sa Mezhiv sa Dnipropetrovs’k region sa Ukraine, mga 20 kilometro gikan sa frontline. Nagkatibulaag ang komunidad tungod sa gubat. Kadaghanan sa mga tawo nanghawa na. Ang uban nagpabilin bisan pa sa padayon nga mga pag-atake.

Nadaot ang opisina sa mantalaan, apan nagpadayon ang mga mamamahayag sa pagmantala ug paghatod sa mantalaan ngadto sa mga tawo nga nagpabilin sa Mezhova ug ngadto sa mga namalhin sa ubang lugar.

Sa dihang nadaot sa pag-atake ang kadaghanan sa labing bag-ong giimprintang mga kopya, mitabang ang among asosasyon ug mga kauban sa ubang nasod aron maimprinta kini pag-usab. Sa kadugayan, nakaabot ang giimprinta pag-usab nga mga kopya ngadto sa mga magbabasa. Nakakita ko og video sa mga tawo nga nakadawat niini. Dili lamang balita ang ilang gidawat. Nagkupot sila og usa ka butang nga nagdugtong kanila ngadto sa ilang pinuy-anan.

Alang sa daghan, wala na ang ilang pinuy-anan sama sa kahimtang niini sa wala pa ang gubat. Naa sa mantalaan ang mga ngalan sa ilang mga silingan, pamilyar nga mga dalan, lokal nga mga istorya ug mga handumanan sa ordinaryong kinabuhi.

Sulod sa kapin duha ka dekada, nagtrabaho ko uban sa independenteng rehiyonal nga media sa Ukraine. Sa wala pa ang full-scale invasion, kadaghanan sa among trabaho nakapunting sa pagtabang sa lokal nga mga organisasyon sa balita nga mahimong mas lig-on ug mas makahimo sa pagpadayon sa ilang operasyon.

Giusab sa gubat ang pangutana. Nahimo kini nga: unsaon nato pagpadayon sa ilang operasyon? Ang among papel mao ang pagkonektar sa mga dinaliang panginahanglan ngadto sa mga kauban nga makatubag niini, ug paghimo sa tagsa-tagsa nga tabang ngadto sa usa ka naglihok nga network.

Nagpaambit ang mga newsroom sa Ukraine og mga kagamitan, kontak ug solusyon. Naghatag ang mga kauban sa ubang nasod og dinaliang tabang, teknolohiya ug kahibalo. Pinaagi sa among panagtambayayong, natabangan namo ang mga organisasyon sa media nga makapadayon sa ilang trabaho bisan mawala ang ilang mga opisina, kuryente, komunikasyon o kita.

Karon, nag-usab na usab ang pangutana: unsaon nato paghimo sa among nakat-unan ngadto sa kalig-on nga mahimong ipaambit sa uban? Mibarog uban sa mga newsroom sa Ukraine ang tibuok-kalibotang komunidad sa media sa panahon nga labing gikinahanglan namo kini.

Nakatabang ang maong suporta aron makalahutay ang independenteng media ug makapadayon sa pagserbisyo sa ilang mga komunidad. Apan dili lamang kami mga nakadawat og panaghiusa. Aduna usab kamiy ikatampo niini nga mga panagtambayayong: kahibalo ug kasinatian nga among nakat-unan pinaagi sa lisod nga paagi bahin sa pagpadayon sa journalism kon mapakyas ang naandang mga sistema.

Hunahunaa ang inyong newsroom karon. Unsay mahitabo kon kalit nga mapalong ang kuryente? Sulod sa usa ka oras? Usa ka adlaw? Pipila ka adlaw? Mahibalo ba ang inyong grupo kon unsay buhaton? Makapadayon ba kamo sa pagmantala nga walay kalisang?

Nasayod kami unsay kahulogan niini. Napugos kami sa pagkat-on. Nakat-on kami unsaon pagtrabaho bisan sa dugay nga pagkawala sa kuryente, unsaon pagpadayon sa komunikasyon kon mapakyas ang mga pasilidad, unsaon pagpanalipod sa datos ug kagamitan, unsaon pag-organisa sa mga reserbang sistema, ug unsaon pagpadayon sa operasyon sa newsroom kon dili na luwas ang pisikal nga opisina niini.

Nakamantala ang usa ka lokal nga mantalaan sa Odesa sa ika-1,000 nga edisyon niini panahon sa pagkawala sa kuryente, walay pagpainit ug nagtrabaho sa kangitngit. Gitipigan gihapon nako ang maong mantalaan sa akong librarya. Nagpahinumdom kini kanako nga ang kalig-on dili lamang usa ka ideya. Kini usa ka sunod-sunod nga praktikal nga mga desisyon nga gihimo sa mga tawo nga nasayod nga naghulat ang ilang mga magbabasa.

Walay newsroom nga angay mapugos sa pagkat-on niini nga mga leksyon pinaagi sa ingon kalisod nga paagi. Ug dili kinahanglan nga maghulat ang kalibotan og laing gubat aron makat-on kon unsaon pagpadayon sa operasyon sa mga newsroom taliwala sa kagubot.

Ang among nakat-unan sa Ukraine mahimong dili lamang magpabilin sa Ukraine. Ang importanteng leksyon dili lamang nga kinahanglan mahimong mas lig-on ang mga newsroom. Kinahanglan nga ang maong kalig-on mahimong kapasidad nga gipaambit sa tanan, dili responsibilidad sa tagsa-tagsa lamang ka newsroom.

Dili makahimo ang usa ka gamay nga rehiyonal nga newsroom sa pagtukod sa tanang sistema sa seguridad, reserbang operasyon, teknikal nga solusyon o kapasidad alang sa emerhensiya nga siya ra. Apan ang usa ka network sa mga organisasyon sa balita makahimo sa paghatag sa tagsa-tagsa ka newsroom og mga kapabilidad nga dili nila mahimo nga sila ra.

Ang usa ka reserbang tig-imprinta mahimong sama kaimportante sa usa ka grant, ug ang gipaambit nga pamaagi sa seguridad mahimong sama kaimportante sa kagamitan. Giusab niini nga kasinatian ang akong pagtan-aw sa papel sa mga asosasyon sa media ug tibuok-kalibotang mga network.

Ang ilang bili dili lamang makita sa pag-apod-apod og mga kahinguhaan. Makita usab kini sa pagkonektar sa mga tawo, kahibalo ug kapasidad sa dili pa ang usa ka krisis maghimo niini nga mga koneksyon nga hilabihan ka dinalian.

Mao kini ang akong pagsabot sa panaghiusa sa media: dili isip limos, kondili isip usa ka sistema diin ang kasinatian, mga kahinguhaan ug responsibilidad nagalihok sa duha ka direksyon. Nakadawat kami og suporta sa panahon nga gikinahanglan namo kini. Karon, mahimo na namong ipaambit ang among nakat-unan.

Adunay mas halapad nga hinungdan sa pagbuhat niini. Kon mawala ang usa ka lokal nga newsroom, dili lamang usa ka negosyo sa media ang mawala sa usa ka komunidad. Mahimong mawala usab niini ang mga tawo nga nakaila sa mga dalan, institusyon, problema ug mga residente niini. Panahon sa krisis, ang maong lokal nga kahibalo mahimong sama kaimportante sa balita mismo.

Usa usab kini ka pangutana bahin sa kagawasan sa pamahayag. Kasagaran natong gihubit ang kagawasan sa pamahayag isip katungod sa pagreport, pagmantala ug pagpahayag nga walay pagpanghilabot. Apan gamay ra og kahulogan ang kagawasan sa pagmantala kon nawad-an na ang usa ka newsroom sa kapasidad sa pagmantala.

Panahon sa krisis, mahimong pangutana sa kapasidad ang kagawasan sa pamahayag: makapadayon ba sa pagreport ang mga mamamahayag kon maguba ang ilang opisina, mawala ang kuryente, mahugno ang ilang kita o mapugos sa pagpamalhin ang ilang komunidad? Mao nga ang kalig-on sa newsroom dili bulag sa kagawasan sa pamahayag.

Usa kini sa mga kondisyon nga naghimo sa kagawasan sa pamahayag nga tinuod. Nasabtan usab nako ang panaghiusa sa mas personal nga paagi. Sa unang mga adlaw sa full-scale invasion, gipapahawa nako ang akong mga anak gikan sa duol sa Kyiv, diin nagsugod na ang mga pagbuto.

Nakaabot kami sa Vinnytsia, diin gipakaon kami sa usa ka lokal nga publisher nga si Oleksander og usa ka panaksan nga borscht. Hangtod karon, nahinumdom gihapon ko sa lami niini.

Niadtong panahona, wala ko maghunahuna bahin sa mga panagtambayayong sa media o kalig-on. Ang akong gihunahuna mao ang pagdala sa akong mga anak ngadto sa luwas nga lugar. Paglabay sa mga tuig, mahunahuna gihapon nako ang maong panaksan nga borscht matag maghunahuna ko kon unsa gyud ang kahulogan sa panaghiusa tali sa mga tawo – ug tali sa mga organisasyon sa balita.

Kasagaran natong hisgutan ang panaghiusa pinaagi sa pondo, kagamitan ug mga panagtambayayong sa mga institusyon. Importante kana nga mga butang. Apan sa kinauyokan niini, yano ra ang panaghiusa: kon adunay tawo nga naglisod, sigurohon nimo nga dili siya pasagdan nga mag-inusara.

Mao kana ang among nadawat gikan sa tibuok-kalibotang komunidad sa media. Mao usab kana ang gihatag sa media sa Ukraine ngadto sa usag usa. Ug mao kini ang mahimo na namong ipaambit sa uban.

Napugos kami sa pagkat-on niini nga mga leksyon pinaagi sa lisod nga paagi. Ang pagpaambit niini usa ka paagi aron masiguro nga dili na kinahanglan nga moagi ang uban sa parehas nga kalisod.

Si Oksana Brovko mao ang CEO sa Association of Independent Regional Press Publishers of Ukraine.

Gipaambit kining artikulo isip pagtimaan sa World News Day, usa ka tibuok-kalibotang kampanya nga nagpasiugda sa importanteng papel sa journalism sa paghatag og mga kamatuoran ug klarong impormasyon.

Gikomisyon kining opinion piece isip kabahin sa World News Day campaign, usa ka tibuok-kalibotang kampanya nga nagpasiugda sa importanteng papel sa journalism sa paghatag og mga kamatuoran ug klarong impormasyon.

Kinahanglang ipabilin sa mga magmantala pag-usab ang paragraph sa ibabaw ug hatagan og tukmang kredito ang orihinal nga tagsulat.

Libre kining imantala pag-usab sa tibuok ug libre usab hubaron, basta matinud-anong mapreserbar sa hubad ang orihinal ug dili mausab ang kahulogan o unod niini. Gitugotan ang gagmay nga kausaban alang sa gitas-on o house style basta sundon gihapon ang maong kondisyon. Kon mahimo, palihog i-link balik sa World News Day (worldnewsday.org).