Dystopia, Inc: Gusto ba nimo og balita nga adunay hallucinations o wala?

Daghang higayon nang gisulat ang mga balita bahin sa giingong pagkahanaw sa mga news agency sulod sa milabay nga duha ka dekada.

Sa sinugdan, giingnan kami nga mas hinay kami kaysa Twitter ug dili na kinahanglan ang among network sa mga journalist sa tibuok kalibotan nga adunay regular nga sweldo, tungod kay ang matag lungsoranon mahimo na kunong journalist.

Kinsa pa may kinahanglang mobayad alang sa mga balitang gihimo sumala sa hustong pamatasan sa journalism ug gisusi ang mga kamatuoran, kon ang impormasyon gikan mismo sa tinubdan direkta nang moabot sa atong mga cellphone sa mismong panahon nga kini mahitabo?

Nahinumdoman natong tanan ang dakong kadasig sa Twitter Revolution sa Iran niadtong 2009 ug sa Arab Spring gikan sa 2010 hangtod 2012, diin dakog papel ang Facebook. Makapadasig kaayo kadtong makita ang gawasnong pagdagayday sa impormasyon sa social media gikan sa mga lungsoranong anaa mismo sa lugar diin nahitabo ang mga panghitabo.

Apan nahinumdoman usab natong tanan ang mapait nga kamatuoran nga misunod. Unsay mahitabo kon putlon sa mga awtoritaryan nga lider ang internet o ipapriso ang inyong mga lungsoranon? Kinsa ang magpadayon sa pagdokumento sa mga panghitabo sa Iran, Egypt o Syria aron mahibaloan kini sa ubang bahin sa kalibotan?

Nasayran nato nga ang mga algorithm sa social media wala maglihok base sa panginahanglan sa pagpangita sa kamatuoran. Nasabtan sa Silicon Valley nga mas dako ang ilang kita kon ilang ipasiugda ang kasuko ug kapungot. Nasayran usab nga mahimong manipulahon sa mga tawo nga adunay daotang tuyo kining mga algorithm aron ipakaylap ang mga bakak. Dili ikatingala nga ang mga lungsoranong walay pagbansay sa journalism dili andam sa pagtabang sa katilingban sa pag-atubang sa nagkadakong problema sa sayop ug makalibog nga impormasyon.

Paglabay sa laing dekada, ania na usab kita karon, atubangan sa laing teknolohiyang giingong mopuli sa mga news agency: ang gisaad nga daw hingpit nga kaugmaon sa Artificial Intelligence (AI).

Ang ChatGPT, Claude, Gemini o Grok makahimo sa pagsusi sa mga balitang gihimo sa mga journalist sa tibuok kalibotan sulod lamang sa pipila ka segundo ug makahatag dayon og lima ka makapainteres nga paragraph bahin sa bisan unsang panghitabo sa kalibotan.

Mao kini ang gitawag nga AI Overview. Tungod niini, kusog nga mikunhod ang gidaghanon sa mga mobisita sa kasaligang mga website sa balita sa tibuok kalibotan. Talagsa ra usab kining mobayad alang sa propesyonal nga journalism nga nanginahanglan og dakong gasto aron mahimo, bisan pa nga gigamit niini ang maong mga balita.

Busa, gipangutana na usab kita: nganong mobayad pa alang sa propesyonal nga journalism kon libre nang mahatag ang impormasyon sa mismong panahon nga kini mahitabo? Nganong mogasto pa sa pagkuha og mga journalist aron mangolekta og impormasyon kon mahimo ra kining tigomon sa atong bag-ong mga higalang chatbot?

Kabahin sa tubag makita sa gamayng pahimangno sa chatbot nga nag-ingong posibleng sayop ang impormasyon sa imong AI Overview. Gusto ba nimo og balita nga adunay hallucinations o wala?

Ang pagpangita sa tinuod nga mga kamatuoran nanginahanglan og kuwarta, panahon, kahanas ug dakong paningkamot. Sa dihang ang dakong pagkahugno sa usa ka glacier sa ulahing bahin sa Agosto nakapahinabo og makagun-ob nga kalit nga pagbaha sa utlanan sa Nepal ug Tibet, nga mikalas sa kinabuhi sa kapin sa 1,300 ka tawo, nagpadala ang AFP og grupo sa 11 ka journalist ngadto sa hilit nga mga lugar sa Nepal ug India.

Sulod lamang sa usa ka oras human gikumpirma sa kapulisan ang unang dakong pagbaha, tulo sa among mga journalist nga nakabase sa Kathmandu ang mibiyahe dayon padulong sa lugar. Silang Prakash Mathema, Anup Ojha ug Prabin Ranabhat mga Nepalese. Pamilyar sila sa pinulongan, sa lugar ug sa mga tawo. Nagdala sila og mahalong mga camera ug drone equipment.

Usa sa among mga photographer ang mibiyahe sulod sa 13 ka oras sakay sa motorsiklo ug trak aron makaabot sa nag-unang lugar nga naapektuhan sa katalagman. Pinaagi sa iyang mga kaila, nakasakay siya sa usa ka helicopter nga nagdala og ayuda aron makaabot sa mas hilit pang mga lugar nga naapektuhan. Ang iyang talagsaong mga hulagway nga nakuha gamit ang drone, nga nagpakita sa nagun-ob nga mga baryo, nakita sa tibuok kalibotan.

Kon mahitabo ang katalagman sa hilit nga mga lugar sa kalibotan, kasagaran walay internet. Kinahanglang personal nga moadto ang mga journalist sa maong mga lugar aron masaksihan ug madokumento ang mga panghitabo, bisan pa kon mameligro ang ilang kaugalingong kinabuhi.

Nagkinahanglan usab kini og mga journalist nga adunay lawom nga kahibalo sa nasod ug kasaligang network sa mga tinubdan sa impormasyon. Samtang ang pipila sa among grupo sa Nepal mipadulong sa kabukiran, ang uban nagpabilin sa Kathmandu aron susihon ug ilain ang mga kamatuoran gikan sa mga hungihong samtang nagsugod sa pagkaylap ang mga balita bahin sa mga namatay ug nawala.

Daghan sa unang kasaligang mga impormasyon ug hulagway nga gipatik sa internasyonal nga media ang gikan sa mga news agency sama sa AFP ug sa among mga kauban sa Reuters ug AP.

Walay pagduhaduha nga gigamit sa among mga kliyente ang among mga balita ug hulagway tungod kay nahibalo sila nga nakuha kini subay sa hustong pamatasan sa journalism, sumala sa tin-aw nga mga lagda ug prinsipyo sa pagsalig nga nagsilbing giya sa trabaho sa tanan namong journalist.

Nahibalo sila nga nagkuha kami og mga propesyonal nga journalist aron mangolekta og impormasyon ug naggahin kami og pondo alang sa pagbansay ug pagpalambo sa ilang kahanas. Gihimo namo kini aron masiguro nga andam ang mga journalist nga among ipadala ngadto sa peligrosong mga lugar.

Mobayad ang among mga kliyente alang sa among produkto tungod kay nasabtan nila nga dili barato ang pagkuha og dekalidad nga balita. Nasabtan usab nila nga parehas ang among gisunod nga mga pamatasan sa journalism bisan asa pa sa kalibotan gikan ang balita. Walay kalainan kon ang impormasyon gikan sa Nepal, New York o Gaza. Parehas kini nga nagdala sa among timaan sa kalidad.

Sa laing bahin, walay gasto ang paghimo-himo og bakak. Kauban sa tinuod nga mga hulagway nga nakuha sa mga journalist gikan sa lugar nga naapektuhan sa katalagman sa Nepal ang daghang deepfake nga mga hulagway. Gipakita niini ang mga baryong daw nagun-ob ug mga patayng lawas nga gipahiluna alang sa paglubong, apan hinimo lamang kini gamit ang AI.

Ang mga teknolohiyang naghatag kanato sa AI Overviews mao usab ang naghatag sa matag tawo sa kalibotan og abilidad sa paghimo og makalibog ug makadaot nga bakak nga mga hulagway. Nagpuno kini sa atong mga news feed ug kasagarang paspas nga mokaylap sa social media.

Sa AFP, adunay kami kapin sa 100 ka journalist nga eksklusibong nagtrabaho sa pagbutyag sa mga bakak ug pagsusi sa mga kamatuoran aron batukan ang nagkadaghang peke nga impormasyon. Ang pagsukol sa mga bakak ug manipulasyon nahimo nang importanteng bahin sa trabaho sa journalism, dugang sa pagpangita sa kamatuoran.

Ang pagpanalipod sa kamatuoran ug mga kamatuoran nanginahanglan og kuwarta ug lig-ong mga prinsipyo. Ang tibuok kalibotang network sa mga internasyonal nga news agency nagpabiling importanteng bahin sa sistema sa impormasyon sa kalibotan. Angay kining pabilhan ug panalipdan.

Kini nga opinion piece gihimo isip bahin sa World News Day campaign, usa ka inisyatiba nga nagpakita sa importansiya sa journalism. 

Ang mga mag-republish kinahanglan nga magpabilin niining pahinumdom ug maghatag og credit sa orihinal nga awtor.

Libre kining i-republish sa tibuok ug libre usab nga hubaron, basta matinud-anong mapreserbar sa translation ang orihinal nga mensahe ug dili mausab ang kahulogan o unod niini. Gitugotan ang ginagmayng pag-edit sa gitas-on o house style basta sundon ang samang kondisyon. Kung mahimo, palihog paghatag og link balik sa World News Day (worldnewsday.org).

Si Phil Chetwynd mao ang Global News Director sa Agence France-Presse.