America nga kaniadto 'Arsenal of Democracy,' karon nagpahuyang sa kagawasan sa pagbalita

Sa usa ka pakigpulong sa radyo niadtong Disyembre 1940, usa ka tuig sa wala pa moapil ang United States sa World War II, gihulagway ni Franklin D. Roosevelt ang America isip “the arsenal of democracy”. Karon, daw nagkahilom na ang mga armas sa kasadpang bahin sa kalibotan. Ang independenteng pagbalita, nga maoy naghatag og kinabuhi sa usa ka demokrasya diin ang katawhan adunay hustong impormasyon, nag-atubang sa mga hulga sa mismong pagpadayon niini, ilabina sa United States.

Ang mga hulga dili lamang ekonomikanhon ug teknolohikal, kondili legal ug politikal usab. Agresibong gipunting sa ikaduhang administrasyon ni Trump ang mga organisasyon sa balita pinaagi sa pagsang-at og mga kaso nga nagkantidad og binilyong dolyar, paggamit sa mga subpoena aron mailhan ang mga tinubdan sa impormasyon, ug paglunsad og kampanya aron daoton ang bisan kinsang reporter o editor nga dili mosunod sa gusto sa administrasyon.

Talagsa ra sa kasaysayan ang susamang pag-abuso sa gahom sa ehekutibo. Bisan si Richard Nixon, sa kinapungkayan sa Watergate scandal, dili ikatandi niini. Ang pag-atake sa independenteng pagbalita dayag nga gihimo pinaagi sa dakong gahom sa federal nga gobyerno.

Sa pagkakaron, nagpabiling lig-on ang mga korte isip kataposang panalipod. Apan walay makasiguro kon unsay mahimong kataposang desisyon sa US Supreme Court, nga adunay dugay nang konserbatibong mayoriya, kon moabot didto ang maong mga kaso.

Ang labing importanteng desisyon sa Supreme Court nga nanalipod sa kagawasan sa pagbalita sa United States mao ang New York Times Co. v. Sullivan (1964). Gitakda niini nga ang mga opisyal sa gobyerno dili mahimong makadaog sa kaso sa defamation gawas kon mapamatud-an nila ang “actual malice”—nga nagpasabot nga nahibalo ang nagmantala nga bakak ang impormasyon o wala niini tagda ang posibilidad nga bakak kini.

Ang ikaduhang importanteng kaso mao ang New York Times Co. v. United States (1971), nga nailhan isip Pentagon Papers case. Niining kasoha, hugot nga gilimitahan sa Supreme Court ang gahom sa gobyerno sa paggamit sa prior restraint, o pagpugong sa pagmantala sa impormasyon sa wala pa kini mapatik, lakip ang mga sekretong impormasyon bahin sa depensa.

Sa duha ka kaso, ang mga desisyon sa Supreme Court nagtakda og taas nga sumbanan nga kinahanglang matuman sa gobyerno sa dili pa kini makapugong sa media. Apan kining mga desisyon nga nanalipod sa kagawasan sa pagbalita nahibilin na lamang nga mga timaan sa milabay nga panahon.

Ang dekada 1960 ug 1970 gimarkahan sa dakong kawalay pagsalig sa federal nga gobyerno, nga misamot tungod sa Vietnam War. Ang pagbutyag sa media sa mga bakak sa gobyerno nga gigamit aron hatagan og katarongan ang maong gubat nakahatag og bag-ong pagkakasaligan sa mga mantalaan, radyo ug telebisyon.

Kapin sa tunga sa siglo ang milabay, ang pagduhaduha sa publiko mikaylap na usab ngadto sa media mismo. Sumala sa pipila ka survey, mas ubos ang pagsalig sa mga tigbalita kaysa sa mga abogado ug ahente sa real estate. Posibleng adunay mga sayop ug paglapas sa mga limitasyon sa propesyon nga nakatampo niini nga kawalay pagsalig. Apan kabahin kini sa mga hagit sa usa ka gawasnong media.

Karon, samtang giuna sa mga algorithm sa social media ang mga sulod nga makakuha og daghang interaksiyon, nga kasagarang mopabor sa panagbangi ug kasuko, ang mga nailhang organisasyon sa balita giakusahan nga adunay pagkiling ug dili kasaligan. Ang administrasyon ni Trump mao ang labing agresibong nagpasiugda ug nagsang-at og mga kaso isip kabahin niini nga kampanya sa pagpanghadlok sa media.

Niadtong 2024, miuyon ang Walt Disney Co. nga mobayad og $15 million ngadto sa Trump presidential library ug $1 million alang sa legal fees aron husayon ang kaso sa defamation nga gisang-at batok sa ABC News, nga gipanag-iya sa Disney.

Miuyon ang Disney sa maong kasabotan human miingon ang iladong news anchor niini nga si George Stephanopoulos, kanhi communications director sa administrasyon ni Clinton, nga si Trump nakit-ang “liable for rape”. Apan ang desisyon sa usa ka huwes sa New York mao nga si Trump adunay tulubagon sa “sexual assault”.

Niadtong 2025, miuyon ang Paramount nga mobayad og $16 million ngadto sa Trump presidential library aron husayon ang legal nga panaglalis bahin sa pag-edit sa usa ka programa sa CBS News nga nagpakita sa interbyu kang Kamala Harris, nga bise presidente niadtong panahona. Giangkon ni Trump nga ang maong pag-edit “tipped the scales” batok kaniya atol sa kampanya sa pagkapresidente niadtong 2024, bisan pa nga nakadaog siya sa eleksiyon batok sa kandidato sa Democratic Party nga si Harris.

Bisan wala moangkon og sala ang Paramount, gipili niini nga husayon ang kaso sa panahon nga nagkinahanglan kini og pagtugot gikan sa federal nga gobyerno alang sa giplano nitong merger sa Skydance Media nga nagkantidad og binilyong dolyar.

Sa susamang paagi, gikalkula sa Walt Disney nga dili angay nga sulayan pa sa korte ang usa ka makataronganong depensa nga nagpunting sa pagkailado ni Trump, nga mahimong maglisod siya sa pagpamatuod nga nadaot ang iyang reputasyon tungod sa maong pahayag. Sa ato pa, giuna ang interes sa mga korporasyon kaysa sa konstitusyonal nga prinsipyo sa kagawasan sa pagbalita.

Apan adunay mga organisasyon sa balita nga wala mosunod niini nga paagi. Ang New York Times, Wall Street Journal ug BBC wala mouyon sa paghusay sa mga kaso nga nagkantidad og binilyong dolyar nga gisang-at ni Presidente Trump.

Sa pagkatinuod, gikiha sa New York Times ang Pentagon tungod sa desisyon niini nga limitahan ang access sa mga reporter. Gikontra usab sa BBC ang $10 billion nga kaso sa defamation bahin sa usa ka dokumentaryo sa kagubot niadtong Enero 6. Gikatakdang dunggon ang maong kaso sa usa ka korte sa Florida sa sunod tuig.

Sayon ra nga isalikway kini nga mga kabalaka isip bunga lamang sa sobra nga kahadlok sa mga liberal. Apan regular na akong nagbisita sa United States sulod sa miaging 50 ka tuig. Sulod sa usa ka dekada, nagtrabaho ko isip foreign correspondent sa Financial Times, una sa Washington ug sa ulahi sa New York. Nakaila ko pag-ayo sa nasod—47 na ka estado ang akong nabisitahan ug nagpadayon pa—ug giisip nako nga personal nga mga higala ang daghang Amerikanong tigbalita. Ang mga hulga batok sa mga organisasyon sa balita, dagko man o gagmay, usa ka klaro ug kasamtangang peligro.

Ang America mao ang nasod sa First Amendment, nga naggarantiya sa kagawasan sa relihiyon, pagpahayag, pagbalita, malinawong pagtigom ug sa katungod sa pagpangayo og aksiyon gikan sa gobyerno. Ang mahitabo sa Washington adunay epekto usab sa ubang bahin sa kalibotan. Kon mapakyas ang America sa pagpanalipod sa konstitusyonal nga prinsipyo sa gawasnong pagbalita, mas mahimong walay kahadlok ang uban sa paghimo og susamang mga aksiyon nga walay tulubagon. Mas mongitngit ang kahimtang sa tibuok kalibotan.

Si Lionel Barber usa ka English nga tigbalita ug kanhi editor sa Financial Times. Hangtod bag-ohay lang, usa siya sa mga host sa podcast nga Media Confidential.

Kini nga opinion piece gihimo isip bahin sa World News Day campaign, usa ka inisyatiba nga nagpakita sa importansiya sa journalism. 

Ang mga mag-republish kinahanglan nga magpabilin niining pahinumdom ug maghatag og credit sa orihinal nga awtor.

Libre kining i-republish sa tibuok ug libre usab nga hubaron, basta matinud-anong mapreserbar sa translation ang orihinal nga mensahe ug dili mausab ang kahulogan o unod niini. Gitugotan ang ginagmayng pag-edit sa gitas-on o house style basta sundon ang samang kondisyon. Kung mahimo, palihog paghatag og link balik sa World News Day (worldnewsday.org).