PH Senate Panel Miapruba sa P16-Bilyon nga 2027 Budget sa COA

Giaprubahan sa Senate Finance Committee ang giplanong P16.047-billion nga budget sa Commission on Audit (COA) alang sa 2027, nga ipadala na sa plenary ang hangyo sa ahensya alang sa dugang nga paghisgot.

Ang kantidad nga giaprobahan sa committee mas ubos og P1.252 billion kaysa orihinal nga P17.299-billion nga proposal sa COA. Ang pag-ubos sa kantidad nag-una tungod sa wala pag-apil sa Tier 2 Maintenance and Other Operating Expenses (MOOE) ug capital outlay requirements sa rekomendasyon sa Department of Budget and Management (DBM) ubos sa 2027 National Expenditure Program (NEP).

Atol sa budget hearing niadtong Huwebes, gitutokan ni Senate Finance Committee Chairperson JV Ejercito ang padayong pagsusi sa COA sa flood control projects, ilabina kadtong giingong adunay mga iregularidad.

Gisultihan sa COA ang panel nga nakigkoordinar kini sa Office of the Ombudsman, samtang nahuman na sa Fraud Audit Office niini ang hapit 50 ka fraud audit reports. Daghan sa mga report ang may kalabotan sa flood control projects sa Bulacan.

“Hindi dapat matapos sa audit report lamang. Kung may nakitang iregularidad, kailangang may managot at dapat nating tiyakin na maipagpapatuloy ang imbestigasyon hanggang sa makamit ang accountability,” matod ni Ejercito.

Miingon ang COA nga ang notices of disallowance ug audit reports ipadala dayon sa Ombudsman, nga mahimong mogamit niini isip basehan sa preliminary investigations ug posibleng criminal cases.

Gihangyo usab ni Ejercito ang COA nga maghatag og kompletong listahan sa flood control projects, lakip kadtong nakit-an nga wala gyud matukod o giklasipikar nga “ghost projects.” Misaad ang ahensya nga ihatag ang mga dokumento.

“Kailangan nating malaman kung alin ang mga proyektong talagang ginawa at alin ang hindi naman talaga nag-exist. Dapat malinaw sa taumbayan kung saan napunta ang kanilang pera,” matod niya.

Gipahayag usab sa senator ang kabalaka sa pagpanalipod sa COA auditors nga posibleng makasinati og harassment o retaliatory lawsuits human magpagawas og adverse audit findings. Gipangutana niya kung igo ba ang P169-million Legal Assistance Fund sa ahensya aron matabonan ang maong mga kaso.

Miingon ang COA nga igo pa ang pondo sa pagkakaron. Ang Prosecution and Litigation Office niini motabang sa mga auditor nga nag-atubang og legal action ug mahimong mokuha og pribadong abogado kung gikinahanglan. Apan miingon ang ahensya nga padayon kining magbantay sa pondo samtang nagkadaghan ang high-profile cases.

Miingon si Ejercito nga dili angay mahadlok ang mga auditor sa pagtuman sa ilang constitutional mandate tungod sa hulga sa legal retaliation.

“Kung ginagawa lamang ng ating COA auditors ang kanilang trabaho at naglalabas sila ng findings, dapat may proteksyon sila laban sa harassment at retaliatory lawsuits. Hindi dapat matakot ang auditor na gawin ang kanyang tungkulin.”

Gawas sa tagsa-tagsa ka proyekto, nanawagan si Ejercito og mas lapad ug mas malungtarong pamaagi sa flood control, ilabina sa 18 ka dagkong river basins sa nasod.

Miingon siya nga dili angay isalikway dayon ang flood control infrastructure, tungod kay ang problema anaa sa mga proyekto nga gihimo nga wala gikonsiderar kung unsaon kini pag-angay sa tibuok sistema sa suba.

“Hindi naman masama ang flood control projects. Ang masama ay kung ginagawa ito nang walang malinaw na plano at hindi natin tinitingnan ang buong river system,” matod ni Ejercito.

Giawhag usab ni Ejercito ang gobyerno nga susihon kung unsaon paggamit sa water impounding facilities alang sa dugang nga mga katuyoan ug aron mapahimuslan pag-ayo ang bili niini alang sa mga komunidad.

Giduso sa San Juan lawmaker ang Senate Bill No. 2, o ang Masterplan for Infrastructure and National Development (MIND) Act, sukad sa 19th Congress.

Tumong sa giplanong MIND Act nga maghimo og dugayng integrated national infrastructure plan nga mahimong giya sa mga proyekto sa gobyerno bisan mag-ilis ang administrasyon ug magkonektar sa tagsa-tagsa ka infrastructure investments ngadto sa mas lapad nga national development strategy.

Gibag-o ni Ejercito ang iyang panawagan sa economic managers sa gobyerno nga suportahan ang maong balaodnon atol sa Development Budget Coordination Committee (DBCC) briefing niadtong Agosto 27.

Gihisgutan usab sa committee ang kasamtangang mga lagda sa Confidential and Intelligence Funds (CIF), nga padayon nga gidumala ubos sa Joint Circular nga may petsang Enero 8, 2015, nga naglangkob sa allocation, disbursement, use ug audit niini.

Miingon si Ejercito nga kinahanglan susihon pag-usab ang mga lagda aron mapalig-on ang transparency ug accountability nga dili makompromiso ang lehitimong mga kabalaka sa national security.

“Kailangan nating balansehin ang transparency at national security. Pero kung pera ng taumbayan ang pinag-uusapan, dapat malinaw kung paano ito ginagamit at may sapat na safeguards laban sa maling paggamit,” matod niya.

Human maaprubahan sa committee, ang P16.047-billion nga 2027 budget sa COA ipadala na sa Senate plenary alang sa dugang nga pagsusi.

-Ato Ni Bai