Aliko Dangote, gikan candy seller ngadto sa pagtukod og business empire

Nangandam si serial entrepreneur Aliko Dangote alang sa pinakadakong stock market listing sa kasaysayan sa Africa, kapin tunga sa siglo human niya gisugdan ang iyang negosyo pinaagi sa pagbaligya og candy sa iyang mga classmate sa northern Nigeria.

Gilunsad niadtong Lunes ang pagbaligya og $1.6 billion nga shares sa iyang dakong oil refinery sa Lagos — usa ka initial public offering nga maglista sa refinery sa Nigeria sa Nobyembre — nga naghatag sa kompanya og valuation nga $47 billion.

Ang deal maoy resulta sa kapin usa ka dekada nga paningkamot ni Dangote sa pagtukod og mega-refinery nga karon nalakip sa 10 ka pinakadako sa kalibotan. Kini usab ang pinakataas nga punto sa iyang career hangtod karon, gikan sa pagbaligya og candy sa eskwelahan ngadto sa pagkahimong pinakadato nga tawo sa Africa.

Ug walay plano ang 69-anyos nga mohunong. Ang halin gikan sa IPO gamiton sa pagpalapad sa pasilidad sa Nigeria aron madoble ang kapasidad niini ug sa paglunsad og bag-ong refinery project sa Kenya.

SUGAR, CEMENT, RICE UG SALT

Natawo sa Kano state sa northern Nigeria niadtong 1957, si Dangote kasagarang gipadako sa iyang apohan sa inahan, nga matod niya maoy nagdasig sa iyang interes sa negosyo.

"When you are raised by an entrepreneurial parent or grandparent you pick up that aspiration," matod niya sa usa ka interview niadtong 2015. "It makes you be much more aggressive, to think anything is possible."

Wala makakuha og interview ang Reuters kang Dangote bisan pa sa balik-balik nga hangyo.

Human mogradwar sa university sa Egypt, nagsugod siya sa pagnegosyo og sugar ug rice niadtong 1977 gamit ang loan gikan sa usa ka paryente.

Gitukod niya ang Dangote Industries sa sayong bahin sa 1980s, diin karon iya ang 85%. Gipalambo niya kini ngadto sa usa ka conglomerate nga nagnegosyo sa sugar, cement ug salt ug nag-operate sa kapin usa ka dosena ka nasod sa Africa.

Ang personal nga bahandi ni Dangote, nga karon gibanabana nga tali sa $31 billion ug $35 billion, mitubo tungod sa dakong kita sa iyang cement business.

Nakatabang ang mga polisiya sa gobyerno nga nagpalambo sa domestic cement production aron mahimong halos self-sufficient ang Nigeria sa importanteng construction material. Apan nakapukaw usab kini og pagsaway nga ang limitadong kompetisyon maoy nagpabiling taas sa presyo.

ECONOMIC FOLK HERO SA UBAN, VILLAIN SA UBAN

Uban sa iyang bahandi misaka usab ang iyang impluwensiya.

Duha ka dekada na ang milabay, gipahayag sa U.S. diplomats sa usa ka leaked 2005 cable nga giisip siya sa pipila isip "economic folk hero" apan "villain" sa uban, nga nagduda nga gigamit niya ang iyang pagkasuod sa politika aron mapalambo ang iyang negosyo.

"The truth resides somewhere between these caricatures," ilang gisulat.

Ang mga tawo nga nakahimamat kang Dangote kasagarang naghulagway kaniya nga hilomon ug dili mapagarboon alang sa usa ka tawo nga adunay ingon kadakong bahandi ug impluwensiya.

"He is a man with an instinct for opportunity and the discipline to turn ambition into something real," matod ni Kenyan business owner ug author Gina Din Kariuki.

"But that is not what stayed with me, it was his humility."

Likayan niya ang pagpasundayag sa iyang bahandi ug kasagarang siya mismo ang magmaneho. Ug bisan usahay siyang mohulga nga paliton ang iyang paboritong soccer team — London's Arsenal — mapasigarbohon siya nga ang dakong bahin sa iyang bahandi nagpabilin sa Nigeria.

"He is one hell of a hard worker, who knows all the bolts and nuts of each of his business," matod ni Bismarck Rewane, CEO sa Lagos-based Financial Derivatives Company Ltd, nga nakaila kang Dangote sulod sa kapin duha ka dekada.

"Some people call him a control freak. I see it as passion to see things done."

Apan dili tanan pabor kaniya, ug giakusahan sa local fuel traders sa Nigeria si Dangote nga gigamit ang iyang political ties aron mapahawa ang mga kakompetensya.

Gipahayag ni Dangote nga ang iyang refinery nga adunay kapasidad nga 700,000 barrels kada adlaw makahimo na sa pagtubag sa fuel needs sa Nigeria ug nakigbisog siya sa korte aron mahunong ang imports. Apan nagpahimangno ang regulators sa peligro nga mahimong adunay monopoly sa fuel supply.

Wala motubag si Dangote o ang mga opisyal sa Dangote Group sa mga hangyo alang sa komento bahin sa mga alegasyon.

Apan gipahayag niya nga ang stock market listing makatabang sa pagtubag sa mga kabalaka bahin sa monopoly.

"They will now say we have shares, so let everybody have a part of it," matod niya sa usa ka conference sa miaging tuig.

Mas nakuha ang atensyon sa gipahayag nga tumong ni Dangote nga iduso ang Africa ngadto sa self-sufficiency human gipakita sa Iran war ang dakong pagsalig sa oil-rich apan kulang og refinery nga Africa sa imported fuel.

Human nakapukaw ang gubat og mga kabalaka bahin sa fuel supplies, miduol ang Kenya kang Dangote bahin sa pagtukod og East African refinery, sumala sa usa ka tawo nga pamilyar sa mga panaghisgot.

Duha ka bulan ang milabay, miuban si Dangote sa mga lider sa Kenya ug Uganda sa pagpahibalo sa proyekto, nga matod niya sugdan ang pagtukod karong bulana.

-Ato ni Bai